स्वतःला शोधताना

सोमवार, १६ मार्च, २०२६

असं का झालं?

#असं_का_झालं?

जेव्हा उत्तरं मिळत नाहीत, तेव्हा शांतपणे पुढे जाणंच चांगलं...

"काही गोष्टींचा शेवट ' आता सगळं काही नीट झालंय' अशा उत्तराने किंवा स्थितीत होत नाही; तर तो होतो मनाला झालेल्या स्पष्ट जाणिवेने आणि स्वतःच्या स्वाभिमानाने."

कधीकधी आपल्या आयुष्यातली काही पावलं अशी असतात की तिथे समोरचा माणूस आपल्याला ना काही सांगतो, ना आपली माफी मागतो. आपण मात्र उगाच विचार करत बसतो की 'असं का झालं?'

तुमच्यासोबत सुद्धा असं झालं असेल ना???

पण खरं सांगू का?

मनाला शांतता मिळवण्यासाठी समोरच्याने उत्तर द्यायलाच पाहिजे असं काही नसतं.

जेव्हा आपल्याला वस्तुस्थिती नीट समजते, तेव्हा ती गोष्ट तिथेच संपते. आपण जसा विचार केला होता तसं जग नसतं, हे जेव्हा आपल्याला उमजतं ना, तेव्हा एक प्रकारची शांतता मिळते. त्या शांततेत आपला स्वाभिमान जागा होतो आणि आपल्याला सांगतो की, "जिथे तुझी किंमत नाही, तिथे आता वेळ घालवण्यात काहीच अर्थ नाही."

कोणत्याही उत्तराची अपेक्षा न ठेवता आयुष्यात पुढे जाणं म्हणजे हार मानणं नसतं; तर तो स्वतःचा सन्मान करण्याचा एक मार्ग असतो. शेवटच्या शब्दासाठी भांडण्यापेक्षा स्वतःच्या मनाची शांतता निवडणं कधीही श्रेष्ठच!

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

जर तुम्हालाही healing journey सुरू करायची असेल,

तर संपर्क करा:

Gauri Harshal Kulkarni

Clinical Psychologist & Counselor

📩 WhatsApp: 9730961014

सोमवार, २३ फेब्रुवारी, २०२६

व्यक्त होणं का थांबतं?

"व्यक्त होणं का थांबतं? ~अनपेक्षित धक्क्याचा मनावर होणारा परिणाम"

बऱ्याचदा ढोर मेहनत करून सुद्धा ऐनवेळी तोंडचा घास दुसऱ्या व्यक्तीने हिसकावून घेतल्यावर ढसाढसा रडणाऱ्या व्यक्ती कौन्सिलिंग सेशनमध्ये भेटतात.

त्यापैकी कित्येक जणांचे मनोगत ही खालची वाक्यं दर्शवतात...

तुमच्या बाबतीत सुद्धा हे घडलं आहे का?

हळूहळू काही माणसं व्यक्त व्हायची बंद होतात किंवा ती व्यक्त होणे टाळू लागतात असं का होत असेल?

कारण त्यांच्या आजूबाजूला त्यांना इतरांचा खोटेपणा, दिखाऊपणा, इतरांचं क्रेडिट लाटण्याची वृत्ती अशा अनेक गोष्टी उघडपणे दिसू लागतात पण त्याच वेळेला त्यांना हेही दिसतं की असं वागणाऱ्या लोकांना कोणीच ना त्यांच्या चुकीची जाणीव करून देतात... ना कधी धारेवर धरतात... उलट दुसऱ्यांच्या गोष्टी लाटून खऱ्याचं खोटं करून खोट्याचं खरं करून स्वतःची बाजू चांगली सिद्ध करायला शिकलेल्या ह्या लोकांना जर चुकून कधी यश मिळालं तर त्यांच्या यशाचा एवढा गाजावाजा केला जातो की रात्रंदिवस मेहनत करणाऱ्या व्यक्तीचे यश झाकोळून जातं.

आता कोणी म्हणेल की त्याने त्या यशाची किंमत कमी तर होत नाही ना? नक्कीच होत नाही पण आनंदाने आपलं काम करणाऱ्या व्यक्तीच्या मनस्थितीवर मात्र खोलवर परिणाम होतो.

कारण हे असं वागणारी आपलीच माणसं असतात... ज्यांना आपण कधीकाळी बऱ्यापैकी जवळच्या नात्यांमध्ये ओळखत असतो. पण त्या व्यक्ती वेळ आल्यावर आपल्या कल्पना, आपण मांडलेली मतं, आपण केलेली काम सुद्धा स्वतःच्या नावावर खपवून मोकळे होतात.

कालाय तस्मै नमः म्हणजे काळ हे या सगळ्या गोष्टींवर उत्तम उत्तर असतं. कारण अर्थातच सत्य एके दिवशी समोर येतच...

पण म्हणून झालेला त्रास, मनस्ताप यांची भरपाई होत नाही.

माणसं कितीही यशस्वी झाली तरी सुरुवातीच्या काळात किंवा अगदी यशाच्या शिखरावर असताना सुद्धा जर त्यांना जवळच्या लोकांकडून असे अनुभव आले तर ती अलिप्त होत जातात. कारण बऱ्याचदा अन्याय झालाय म्हणून दाद मागायला गेलो तर समोरच्या व्यक्तीला वाचवण्यासाठी वाटेल त्या लेवलची वाक्य तोंडावर फेकून मारली जातात.

हे फक्त घरात, ऑफिसमध्ये घडत नाही तर हल्ली सर्वत्र घडतं.

उपाय खूप सारे असतात... पण जेव्हा समोरच्याने आपला केसाने गळा कापलेला असतो... तेव्हा त्यावर चिडचिड करून त्रागा व्यक्त करून काहीही साध्य होत नाही.‌

उदाहरण द्यायचं झालं तर थोडक्यात सांगते,

नावं बदललेली आहेत...

नेहा नावाची माझी एक क्लायंट मागच्या आठवड्यात सेशनची वेळ ठरवून माझ्याशी बोलत होती.

तिच्या आत्तापर्यंतच्या सेशनचा आढावा घेत असतानाच अचानक ती थांबली आणि म्हणाली , "गौरीताई मला एक महत्त्वाची गोष्ट शेअर करायची आहे. खरंतर तुम्ही म्हणाल की इतके दिवस आपण जे काही करत आहोत तरीही तुझ्याकडून अशी रिएक्शन मला अपेक्षित नव्हती. पण मला राहावत नाहीये आणि मला प्रामाणिकपणे तुम्हाला हे सांगायचं आहे."

मी तिला म्हणाले, " ठीक आहे, आधी तुझ्या मनात जे काही साचलेले आहे ते आपण बाहेर काढू आणि मगच पुढे जाऊ."

ती, " माझी एक मैत्रीण आहे. जिला मी इतके दिवस खूप जवळची मैत्रीण समजत होते. मागच्या वर्षापर्यंत ती नोकरी करत होती. आणि तिचं बाकी सगळंही उत्तम सुरू होतं. पण अचानक तिच्या नोकरीत काही प्रॉब्लेम झाले आणि तिला राजीनामा द्यावा लागला. त्यावेळेला ती निराश झालेली होती. म्हणून मी तिला उभारी देण्यासाठी नेहमी तिच्याशी स्वतःहून संवाद साधत होते.

संवाद साधत असताना एके दिवशी मी तिला एका व्यवसायाबद्दल स्वतःहून माहिती दिली आणि म्हणाले की जर तुझे तयारी असेल तर आपण दोघी एकत्र हे काम करू. मला हे काम करायची खूप इच्छा आहे. त्यावेळी ती मला म्हणाली की मी विचार करून सांगते. त्यानंतर बरेच दिवस, महिने उलटले तिच्याकडून मला काहीही रिप्लाय आला नाही. माझ्याकडे बाकीची ही कामं असल्यामुळे मी ही गोष्ट फारशी मनावर घेतली नाही. आणि अचानक काही दिवसांपूर्वी मला असं कळलं की मी सुचवलेला व्यवसाय तिने करायला सुरुवात केली आहे. तिने मला त्यात सामील केलं नाही याच्याशी मला काहीच देणं घेणं नव्हतं. पण ते करताना तिला एकदाही मला संपर्क करावासा वाटला नाही याचं मला खूप वाईट वाटलं. मुळात तिला ती गोष्ट माझ्यापासून लपवून ठेवावी वाटली यातच मला काय ते उत्तर मिळालं होतं. पण तरीही माझा स्वभाव जो सगळ्यात जास्त तुम्हालाच माहित आहे. त्याला अनुसरून मी फोन करून माझा त्रागा व्यक्त केला. आणि इथेच माझं चुकलं.... समोरच्या व्यक्तीने अर्थातच माझं म्हणणं उडवून लावलं आणि समोरून फोन बंद केला. या सगळ्या गोष्टींमुळे माझा पुढचा सगळा आठवडा खराब गेला. तुम्ही म्हणाल की मी वेड्यासारखी वागले, मी असं करायला नव्हतं पाहिजे हे मला सुद्धा पटलं पण तोपर्यंत बंदुकीतून गोळी सुटली होती. "

मंडळी माझ्या ह्या क्लायंटला अँगर इशू आहेत. त्यांना राग येतो, आणि त्यावर आम्ही गेले काही महिने काम करत आहोत. पण होतं काय सगळ्या पद्धती तंत्र वापरली तरी त्या स्वतः एक माणूस आहेत आणि जेव्हा माणूस एखाद्या व्यक्तीकडून जाणून बुजून दुखावला जातो तेव्हा त्याला आपल्या रागावर नियंत्रण ठेवण्यात जमेलच असं नाही.

लक्षात घ्या आपण रागावर नियंत्रण ठेवणं शिकायचं असतं पण ते केव्हा जेव्हा बऱ्यापैकी वेळेला आपल्याला माहीत असतं की आपल्याला राग येणार आहे आपलं शरीर तसेच सिग्नल आपल्याला देत असतं. इथे माझ्या क्लायंटच्या बाबतीत मात्र घडलेली घटना पूर्णपणे अनपेक्षित होती त्यामुळे त्या जे काही वागल्या ती त्यांची प्रतीक्षिप्त प्रतिक्रिया होती. म्हणजे त्या घडलेल्या घटनेवरची रिएक्शन... इन्स्टंट रिएक्शन.

जी खरंतर त्यांना टाळता येऊ शकली असती.... पण कदाचित ते त्यांना नाही जमलं. हरकत नाही... त्याही परिस्थितीत आपण चुकत आहोत , चुकीच्या व्यक्तीसमोर व्यक्त होत आहोत हे त्यांच्या लक्षात आलं आणि त्यांनी ते माझ्याकडे प्रामाणिकपणे कबूल केलं ही सुद्धा स्वतःमध्ये चांगल्या सुधारणा घडवून आणण्याची एक बाजू आहे.

हळूहळू कदाचित त्यांना त्यांच्या रागावर पूर्णपणे नियंत्रण मिळवता येईल.

पण एक गोष्ट लक्षात घ्या आपण समोरच्या व्यक्तीच्या कडून नकळत किंवा जाणून बुजून केल्या जाणाऱ्या अशा पद्धतीच्या वर्तणुकीवर नियंत्रण ठेवू शकत नाही. मग अशा लोकांच्या बाबतीत काय करायचं? ते मी जनरलाइज्ड सांगू शकत नाही. पण ज्यांना असं वाटतं ते कौन्सिलिंग सेशन चा वापर करून स्वतःच्या आयुष्यातील अशा व्यक्तींसोबत कसं वागायचं हे नक्कीच शिकू शकतात...

बाकी तुमच्या बाबतीत सुद्धा जर असं काही घडत असेल तर ते आमच्या पर्यंत पोहोचवा....

गौरी हर्षल

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

शुक्रवार, ६ फेब्रुवारी, २०२६

choice is yours

Choice is yours

निवड तुमची: जेव्हा शहराच्या वेगात आयुष्य थबकतं!

'समीर' एका नामांकित मल्टिनॅशनल कंपनीत (MNC) सिनीअर मॅनेजर म्हणून काम करत होता. पुण्यात स्वतःचं हक्काचं घर, आलिशान गाडी आणि सुखी कुटुंब—सगळं काही एखाद्या स्वप्नासारखं होतं. समीरला वाटायचं की त्याने आयुष्याचं गणित अचूक सोडवलं आहे.

पण एक दिवस अचानक कंपनीत 'ले-ऑफ' जाहीर झाला आणि एका ईमेलने समीरचं जगच बदलून गेलं. ज्या कंपनीसाठी त्याने रक्ताचं पाणी केलं होतं, तिथून त्याला बाहेरचा रस्ता दाखवण्यात आला होता.

बाहेर पावसाळी संध्याकाळ होती आणि समीर मुंबई-पुणे हायवेवर गाडी थांबवून सुन्न होऊन बसला होता. डोळ्यासमोर घराचे हप्ते, मुलांचे शिक्षण आणि भविष्याची चिंता उभी राहिली. त्याला वाटलं, "हे माझ्याच बाबतीत का झालं? मी काय चूक केली होती?"

अशाच अस्वस्थ मनस्थितीत तो आपल्या कॉलेजच्या एका जुन्या मित्राला, 'विक्रम' ला भेटायला गेला. विक्रम एक यशस्वी उद्योजक होता आणि त्याने आयुष्यात खूप चढ-उतार पाहिले होते.

समीरने आपली सगळी कैफियत मांडली. विक्रम शांतपणे ऐकून घेत होता. त्याने हॉटेलच्या खिडकीबाहेर पाहिलं, जिथे जोरात पाऊस पडत होता आणि ट्रॅफिक जाम झालं होतं.

विक्रम म्हणाला, "समीर, बघ बाहेर ट्रॅफिक जाम आहे. कोणीतरी गाडी खराब झाल्यामुळे किंवा पावसामुळे अडकलंय. तुझ्या मते, त्या माणसाच्या हातात हा पाऊस थांबवणं होतं का?"

समीर म्हणाला, "नाही रे, पाऊस किंवा ट्रॅफिक आपल्या हातात नसतं."

विक्रम हसून म्हणाला, "अगदी हेच तुझ्या करिअरचं आहे. जागतिक मंदी, कंपनीचे निर्णय किंवा 'ले-ऑफ' हे त्या पावसासारखं आहे. ते टाळणं तुझ्या हातात नव्हतं. पण आता कारच्या आत बसून रडत बसायचं की जवळचा रस्ता शोधून बाहेर पडायचं, हे मात्र तुझ्या हातात आहे."

समीरला काहीतरी पटू लागलं. विक्रम पुढे म्हणाला:

"संकटं ही शहरातल्या ट्रॅफिकसारखी असतात. ती कधी येतील सांगता येत नाही. पण त्या वेळी आपण 'हॉर्न' वाजवून डोकं दुखवून घ्यायचं की शांत राहून पुढच्या वळणाचा विचार करायचा, ही आपली निवड असते."

समीरने त्या रात्री स्वतःला एक प्रश्न विचारला— "मी जे बदलू शकत नाही त्याचा विचार करत बसू की जे मी करू शकतो त्यावर लक्ष देऊ?"

त्याने दुसऱ्या दिवसापासून रडणं थांबवलं. त्याने आपल्या अनुभवाचा वापर करून स्वतःची कन्सल्टन्सी सुरू केली. सुरुवातीला कठीण गेलं, पण सहा महिन्यांतच तो आधीपेक्षा जास्त कमावू लागला आणि मुख्य म्हणजे तो आता स्वतःचा मालक होता.

कथेचे तात्पर्य:

शहरातल्या धावपळीच्या आयुष्यात कधी 'पिंक स्लिप' मिळेल, कधी तब्येत साथ देणार नाही किंवा कधी नाती दुरावतील, हे आपल्या हातात नसतं. संकटं टाळणं माणसाच्या हाती नसतं, पण संकटाचा सामना करणं, त्याच्या हातात असतं.

जेव्हा परिस्थिती तुमच्या नियंत्रणाबाहेर असते, तेव्हा तुमच्याकडे दोनच पर्याय असतात:

परिस्थितीचे बळी (Victim) बनायचं की

परिस्थितीचे विजेते (Warrior) बनायचं.

लक्षात ठेवा, वादळ तुम्हाला थांबवण्यासाठी नाही, तर तुमच्यातली सुप्त ताकद ओळखण्यासाठी येतं!

तुमच्याही आयुष्यात असं कधी 'वादळ' आलं होतं का? तुम्ही त्याला कसं तोंड दिलं? कमेंट्समध्ये नक्की सांगा.

गौरी हर्षल कुलकर्णी

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

📱 9730961014

शनिवार, ३१ जानेवारी, २०२६

Do you compare your life with others?

अमित आणि सुमित हे दोघे एकाच कॉलेजमधून इंजिनिअरिंग पूर्ण करून एका नामांकित आयटी कंपनीत रुजू झाले. अमित कोडिंगमध्ये अत्यंत हुशार होता, त्याला तांत्रिक गोष्टींची उपजत जाण होती. दुसरीकडे सुमित हा स्वभावाने मनमिळाऊ होता आणि त्याचे संवादकौशल्य उत्तम होते.

दोन वर्षे झाली. एके दिवशी कंपनीने 'प्रमोशन'ची यादी जाहीर केली. सुमितला 'टीम लीडर' बनवण्यात आले होते, तर अमित अजूनही 'सिनियर डेव्हलपर' म्हणूनच काम करत होता.

ही बातमी ऐकल्यापासून अमित अस्वस्थ झाला. त्याने स्वतःची तुलना सुमितशी करायला सुरुवात केली. "मी सुमितपेक्षा जास्त वेगाने कोड लिहितो, मी त्याच्यापेक्षा जास्त तास काम करतो, तरीही त्याला माझ्या वरचे पद मिळाले? कंपनीला माझ्या कामाची किंमतच नाही," असे विचार करून तो स्वतःला कमी लेखू लागला. या वैफल्यात त्याचे कामात लक्ष लागेनासे झाले. त्याने स्वतःचे महत्त्व स्वतःच्याच नजरेत कमी केले होते.

त्याचे मार्गदर्शक असलेले विकास सर ह्यांच्या लक्षात आले. त्यांनी अमितला केबिनमध्ये बोलावले.

"अमित, तू आजकाल खूप उदास वाटतोयस. काय झालंय?" विकास सरांनी विचारले.

अमितने आपले मन मोकळे केले, "सर, सुमितला प्रमोशन मिळाले आणि मी तिथेच आहे. मला वाटते मी त्याच्याइतका सक्षम नाहीये."

विकास सर हसले आणि त्यांनी टेबलावर दोन वस्तू ठेवल्या— एक महागडा 'स्मार्टफोन' आणि एक 'पॉवर बँक'.

ते म्हणाले, "अमित, हे बघ. हा फोन कितीही महागडा असला तरी तो पॉवर बँकशिवाय जास्त वेळ चालू शकत नाही. आणि ही पॉवर बँक कितीही शक्तिशाली असली तरी ती फोनसारखे फोटो काढू शकत नाही किंवा इंटरनेट चालवू शकत नाही. जर स्मार्टफोनने विचार केला की, 'मी पॉवर बँकसारखी वीज का साठवू शकत नाही?' तर तो त्याचा अपमान होईल. कारण त्याचे काम वेगळे आहे."

"सुमितमध्ये लोकांकडून काम करून घेण्याची आणि व्यवस्थापन करण्याची कला आहे, म्हणून तो 'टीम लीडर' झाला. पण तुझ्याकडे 'टेक्निकल आर्किटेक्चर'ची जी दृष्टी आहे, ती सुमितकडे नाही. तुला 'टेक्निकल एक्सपर्ट' म्हणून पुढे जाण्याची संधी आहे. तू सुमितशी तुलना करून तुझ्या या दुर्मिळ कौशल्याचा अपमान करतोयस."

अमितला आपली चूक उमजली. त्याने सुमितसारखे बनण्याचा नाद सोडला आणि स्वतःच्या कोडिंग कौशल्याला अधिक धार लावली. काही महिन्यांनी, कंपनीने त्याला 'चीफ टेक्निकल ऑफिसर' च्या विशेष ट्रेनिंगसाठी निवडले— जे सुमितच्या पदापेक्षाही वेगळ्या आणि मोठ्या जबाबदारीचे काम होते.

कथेचे तात्पर्य:

✔️खऱ्या आयुष्यात आपण अनेकदा सोशल मीडियावरील फोटो किंवा दुसऱ्याचे पगार पाहून स्वतःला दुःखी करतो.

✔️ पण प्रत्येकाचा प्रवास, परिस्थिती आणि कौशल्ये वेगळी असतात.

✔️दुसऱ्याच्या यशाचे मोजमाप आपल्या आयुष्याला लावणे म्हणजे स्वतःच्या अस्तित्वाचा अनादर करणे होय.

✔️तुमची प्रगती ही कालच्या 'तुम्ही' पेक्षा आज तुम्ही किती चांगले आहात, यावर मोजली पाहिजे, दुसऱ्याच्या गतीने नाही.

✔️लक्षात ठेवा 👉🏼स्वतःची तुलना इतरांबरोबर करू नका,

तसे केल्यास तुम्ही स्वतःचा अपमान करता आहात

तुम्हाला सुद्धा स्वतःच्या आयुष्याची इतरांसोबत तुलना करण्याची सवय आहे का?

तुमचे अनुभव नक्की सांगा.

गौरी हर्षल कुलकर्णी

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

📱📩 9730961014

गुरुवार, २९ जानेवारी, २०२६

be selective

Be selective

राजहंस वृत्ती: काय स्वीकारावं आणि काय सोडावं?

एका प्रसिद्ध आश्रमात एक तरुण शिष्य, 'वेदांत', आपल्या गुरूंकडे शिकत होता. वेदांत खूप हुशार होता, पण तो एक बाबतीत खूप त्रस्त असायचा. लोकांच्या प्रतिक्रिया, टीका आणि सल्ले यांचा त्याच्यावर खूप लवकर परिणाम व्हायचा. कोणी चांगलं म्हटलं की तो हवेत उडायचा आणि कोणी टीका केली की तो दिवसभर उदास राहायचा.

एके दिवशी तो गुरूंना म्हणाला, "गुरुदेव, या जगात इतके लोक आहेत आणि प्रत्येकाचे विचार वेगळे आहेत. कोणाचं ऐकावं आणि कोणाचं सोडून द्यावं, हेच मला समजत नाही. लोक जे बोलतात ते माझ्या मनात घर करून राहतं."

गुरुदेव स्मितहास्य करत त्याला आश्रमाच्या तलावाकाठी घेऊन गेले. तिथे एक देखणा राजहंस पोहत होता. गुरूंनी वेदांतला सांगितले, "वेदांत, या राजहंसाचं नीट निरीक्षण कर. असं म्हणतात की, जर राजहंसासमोर दूध आणि पाणी एकत्र करून ठेवलं, तर तो फक्त दूध पितो आणि पाणी सोडून देतो. तो त्या मिश्रणात गुंतून न राहता, जे 'सार' (Essence) आहे तेच स्वीकारतो."

वेदांत म्हणाला, "पण सर, माणसाच्या बाबतीत हे कसं शक्य आहे?"

गुरू समजावून सांगू लागले, "माणसानं सुद्धा राजहंसासारखं असावं. रोज तुला हजारो विचार ऐकायला मिळतील, हजारो सल्ले दिले जातील. पण त्यातील सर्वच गोष्टी तुझ्या कामाच्या नसतात. काही गोष्टी तुझ्या प्रगतीसाठी चांगल्या असतील (दूध), तर काही फक्त तुझे मन कलुषित करणारी टीका असतील (पाणी)."

"ज्या क्षणी तू लोकांच्या टोमण्यांना किंवा निरर्थक टीकेला मनात जागा देतोस, त्या क्षणी तू 'पाणी' पिऊ लागतोस. ज्याला स्वतःची उंची गाठायची आहे, त्याने राजहंसासारखा 'विवेक' जागृत ठेवला पाहिजे. जे तुला पटेल, जे तुला प्रगतीकडे नेईल, तेच स्वीकारावं; बाकी सगळं तिथेच सोडून द्यावं."

वेदांतला एक मोठा धडा मिळाला होता. त्याने ठरवले की आता तो लोकांच्या शब्दांचा कचरा स्वतःच्या मनात साठवणार नाही. तो फक्त तेच शब्द निवडेल जे त्याला अधिक चांगला माणूस बनवतील.

कथेचे तात्पर्य:

हे जग विविध विचारांच्या मिश्रणाने भरलेले आहे. इथे चांगुलपणाही आहे आणि नकारात्मकताही. माणसाचा 'विवेक' हा त्याच्यातला राजहंस आहे. आपण काय स्वीकारतो, यावरच आपले सुख आणि शांती अवलंबून असते. जे पटत नाही किंवा जे आपल्याला मानसिक त्रास देते, ते सोडून देण्यातच खरी बुद्धिमत्ता आहे.

"तुमच्या मनाची बरणी राजहंसासारखी ठेवा; फक्त शुद्धाचा स्वीकार करा, अशुद्धाचा त्याग करा."

माणसानं राजहंसासारखं असावं.आपल्याला जे पटेल तेच घ्यावं, नाही ते सोडून द्यावं.

तुम्हाला सुद्धा राजहंस व्हायला आवडेल का? की तुम्ही आधीच हे करण्याचा प्रयत्न करत आहात पण जमत नाही? मग योग्य वेळी योग्य व्यक्तीची मदत घ्या.

गौरी हर्षल कुलकर्णी

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

📱📩 9730961014

बुधवार, २८ जानेवारी, २०२६

Are you avoiding anything? - Gauri Harshal

The magic you are looking for is in the work that you are avoiding...

ज्या कामाला तुम्ही टाळत आहात, तिथेच ' बदल घडवून आणणारी जादू' लपलेली आहे

आर्यन हा एक तरुण फ्रीलान्स ग्राफिक डिझायनर होता. तो कामात उत्तम होता, पण त्याचे एक स्वप्न होते— त्याला स्वतःची एक मोठी 'डिझाईन एजन्सी' सुरू करायची होती. त्याच्याकडे कल्पकता होती, प्रतिभा होती, पण तरीही त्याचे काम एका ठराविक मर्यादेच्या पुढे जात नव्हते.

तो नेहमी यशस्वी उद्योजकांचे व्हिडिओ पाहायचा, प्रेरणादायी पुस्तके वाचायचा आणि विचार करायचा की, "माझ्या बाबतीत ती 'मॅजिक' (जादू) कधी घडणार? मला मोठे क्लायंट्स कधी मिळणार?"

एके दिवशी त्याची भेट एका यशस्वी निवृत्त व्यावसायिकाशी, दाते काकांशी झाली. दाते काकांनी त्याला विचारले, "आर्यन, तुझं काम कसं चाललंय?"

आर्यन निराश होऊन म्हणाला, "काका, मी खूप मेहनत करतोय, पण जे यश मला हवंय ते मिळत नाहीये. मला वाटतंय माझ्या नशिबातच ती जादू घडणं नाहीये."

दाते काकांनी स्मितहास्य केले आणि विचारले, "आर्यन, तुझ्या रोजच्या कामाच्या यादीत (To-do list) अशी कोणती गोष्ट आहे, जी तू गेल्या अनेक महिन्यांपासून पुढे ढकलत आहेस?"

आर्यन थोडा विचार करून म्हणाला, "अं... खरं तर मला 'नेटवर्किंग' आणि 'कोल्ड कॉलिंग' (अनोळखी मोठ्या कंपन्यांना भेटून स्वतःचे प्रेझेंटेशन देणे) करायचा कंटाळा येतो. मला वाटतं की माझं डिझाइन इतकं चांगलं असावं की लोकांनी स्वतःहून माझ्याकडे यावं. सेल्स आणि मार्केटिंग हे काम मला खूप भीतीदायक आणि कंटाळवाणे वाटते, म्हणून मी ते टाळतो."

दाते काका गंभीर होऊन म्हणाले, "आर्यन, तू ज्या 'मॅजिक'ची वाट पाहत आहेस, ती नेमकी त्याच कामात दडलेली आहे जे तू टाळत आहेस (The magic you are looking for is in the work that you are avoiding)."

आर्यनला धक्का बसला. त्याला जाणवले की तो फक्त स्वतःला आवडणारी कामे (डिझाइनिंग) करण्यात वेळ घालवत होता, पण व्यवसायाला मोठ्या उंचीवर नेण्यासाठी आवश्यक असलेले सर्वात महत्त्वाचे पण कठीण काम (मार्केटिंग) तो टाळत होता. त्याला वाटले होते की यश आपोआप येईल, पण 'जादू' तर त्या भीतीचा सामना करण्यात होती.

त्याच दिवशी आर्यनने ठरवले की तो रोज किमान दोन तास फक्त त्या कामासाठी देईल जे तो टाळत आला आहे. त्याने कंपन्यांना ईमेल पाठवण्यास, लोकांशी प्रत्यक्ष भेटून बोलण्यास सुरुवात केली. सुरुवातीला त्याला खूप नकार मिळाले, त्याला भीती वाटली, पण त्याने प्रयत्न सोडले नाहीत.

दोन महिन्यांनंतर, एका मोठ्या मल्टिनॅशनल कंपनीने त्याच्या कामाचे प्रेझेंटेशन पाहून त्याला एक खूप मोठा प्रोजेक्ट दिला. हे यश डिझाइनमुळे मिळाले होतेच, पण त्यापेक्षा जास्त ते 'त्या' टाळलेल्या कामामुळे मिळाले होते.

आर्यनला आता समजले होते की, आपली प्रगती तिथेच थांबलेली असते जिथे आपली भीती सुरू होते.

कथेचे तात्पर्य:

आपण नेहमी शॉर्टकट किंवा चमत्काराची वाट पाहतो, पण खरा चमत्कार हा आपण टाळत असलेल्या कठीण कामात (Hard work/Uncomfortable work) दडलेला असतो. एकदा का तुम्ही त्या टाळलेल्या कामाला भिडलात, की यशाची दारे आपोआप उघडतात.

तुमच्याकडून असे कोणते काम टाळले जात आहे हे शोधून काढा. आणि आम्हाला तुमचे अनुभव नक्की सांगा.

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

📱📩 9730961014

मंगळवार, २७ जानेवारी, २०२६

Fomo???

Fomo??? 👉🏼 Fear of missing out

If you can't decide the answer is no

निर्णयक्षमता: जर तुम्ही ठाम नसाल, तर उत्तर 'नाही' आहे

समर्थ नावाचा एक हुशार तरुण एका मोठ्या सॉफ्टवेअर कंपनीत काम करत होता. तो कष्टाळू होता, पण त्याच्या आयुष्यात एक मोठी समस्या होती— 'निर्णय न घेता येणे'. मग ते नवीन घर विकत घेण्यासारखे मोठे निर्णय असोत किंवा हॉटेलमध्ये कोणते जेवण मागवायचे यासारखे छोटे निर्णय, समर्थ नेहमी गोंधळलेला असायचा.

एके दिवशी त्याला त्याच्या आयुष्यातील सर्वात मोठी संधी मिळाली. एका जागतिक स्तरावरील कंपनीकडून त्याला मोठ्या पदासाठी विचारणा झाली होती. पगार उत्तम होता, पण त्यासाठी त्याला आपला देश सोडून कायमस्वरूपी परदेशात जावे लागणार होते.

समर्थ द्विधा मनःस्थितीत सापडला. एका बाजूला प्रगतीची संधी होती, तर दुसऱ्या बाजूला त्याचे कुटुंब आणि मित्र होते. तो तासनतास विचार करायचा. त्याने कागदावर 'फायदे' आणि 'तोटे' अशा दोन बाजू लिहिल्या, पण तरीही त्याचे मन एका निर्णयावर ठाम होत नव्हते.

तो आपल्या जुन्या शाळेतील शिक्षकांकडे, कुलकर्णी सरांकडे गेला. कुलकर्णी सर त्यांच्या स्पष्ट विचारांसाठी ओळखले जात असले. समर्थने आपली सर्व अडचण सांगितली.

"सर, मला ही संधी सोडायची नाहीये, पण मला इथली ओढही स्वस्थ बसू देत नाहीये. मी हो म्हणू की नाही? मी ठरवूच शकत नाहीये," समर्थ हताश होऊन म्हणाला.

कुलकर्णी सरांनी शांतपणे त्याच्याकडे पाहिले आणि म्हणाले, "समर्थ, एक साधे तत्त्व लक्षात ठेव— जर तुला 'हो' म्हणण्याबद्दल १०० टक्के खात्री वाटत नसेल, तर त्याचे उत्तर 'नाही' हेच आहे."

समर्थ चकित झाला. "पण सर, याचा अर्थ मी संधी गमावतोय असा नाही का?"

सरांनी समजावून सांगितले, "नाही समर्थ. जेव्हा आपण एखाद्या गोष्टीसाठी खरोखर तयार असतो, तेव्हा आपल्या मनात 'जर-तर'चे विचार येत नाहीत. ज्या क्षणी तुला निर्णय घेण्यासाठी इतका संघर्ष करावा लागतोय, याचा अर्थ तुझे अंतर्मन अजून त्या बदलासाठी तयार नाही. जर तू या संभ्रमात 'हो' म्हणालास, तर तू परदेशात गेल्यावरही इथल्या आठवणीत दुःखी राहशील. आणि जर तू ठामपणे 'नाही' म्हणालास, तर तू इथे राहून अधिक चांगल्या संधी शोधण्यासाठी मुक्त होशील."

सरांनी पुढे एक मोलाचा सल्ला दिला, "अर्धवट मनाने घेतलेला 'हो' हा पूर्ण मनाने घेतलेल्या 'नाही' पेक्षा जास्त घातक असतो."

समर्थला आपले उत्तर मिळाले होते. त्याने त्या नोकरीला नम्रपणे नकार दिला. आश्चर्य म्हणजे, नकार दिल्यानंतर त्याला मानसिक शांतता लाभली. त्याचा जो ऊर्जेचा वेळ निर्णय घेण्यात जात होता, तो आता त्याने आपल्या सध्याच्या कामात आणि कौशल्यात लावला.

काही महिन्यांतच, त्याला भारतातच एका आंतरराष्ट्रीय प्रकल्पाचे प्रमुख म्हणून नियुक्त करण्यात आले. तिथे त्याला परदेशापेक्षाही मोठी संधी मिळाली आणि कुटुंबासोबत राहण्याचे सुखही.

त्या दिवसापासून समर्थने स्वतःला एक नियम लावून घेतला— जर मन द्विधा असेल, जर स्पष्टता नसेल, तर धाडसाने 'नाही' म्हणायचे. कारण 'नाही' म्हणणे हे कमकुवतपणाचे लक्षण नसून, ते स्वतःच्या मूल्यांशी प्रामाणिक राहण्याचे लक्षण आहे.

कथेचे तात्पर्य:

आयुष्यात अनेकदा आपण 'गमावण्याच्या भीतीपोटी' (FOMO) अशा गोष्टींना 'हो' म्हणतो ज्याबद्दल आपण साशंक असतो. पण लक्षात ठेवा, तुमची स्पष्टता हीच तुमची शक्ती आहे. जर तुम्हाला 'हो' म्हणायला उशीर लागत असेल, तर तो 'नाही'च आहे असे समजा आणि पुढे चला.

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

📱📩 9730961014

सोमवार, १५ डिसेंबर, २०२५

निरीक्षणाअंती

निरीक्षणाअंती,

आपल्या आजूबाजूच जग आपल्याला नेहमीच प्रतिक्रिया देण्यासाठी, स्पष्टीकरण देण्यासाठी किंवा स्वतःचा बचाव करण्यासाठी भाग पाडत असतं. पण कधी कधी बऱ्याचदा क्षणार्धात प्रतीक्रिया देण्यापेक्षा शांत बसून परिस्थितीचे निरीक्षण

आजूबाजूला घडणाऱ्या प्रत्येक घटनेला आपण प्रतिसाद देणं गरजेचं नसतं. जर कुठे गैरसमज झाला असेल तर तिथे प्रत्येक वेळी तो दूर करण्यासाठी धावाधाव करण सुद्धा गरजेचं नसतं. कुठल्याही गोष्टीला, घटनेला आणि व्यक्तींना सुद्धा तुमच्या इन्स्टंट मताची गरज नसते.

जेव्हा तुम्ही शांतपणे समोरच्या व्यक्तीला अडथळा न आणता बोलू देता तेव्हा नकळतच त्या व्यक्ती स्वतःचं खरं व्यक्तिमत्व प्रगट करतात. निरीक्षण करणे ही खूप महत्त्वाची कला असते जी तुम्हाला आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर समोरची व्यक्ती, घटना अगदी सुस्पष्टपणे बघण्यास मदत करते. हळूहळू तुम्हाला त्या सो कोल्ड क्षणांच्या ऐवजी लोकांच्या वागण्यातले पॅटर्न्स दिसू लागतात. नजरेला दिसत असणाऱ्या भावनिक खेळाऐवजी तुम्हाला लोकांच्या वागण्या मागचे खरे हेतू जाणवू लागतात.

जर तुम्ही भावनिक होऊन एखाद्या ठिकाणी तत्काळ प्रतिक्रिया दिली तर अर्थातच बऱ्याचदा आपण एखाद्या गरज नसलेल्या गुंत्यामध्ये अडकू शकतो. शिवाय ज्या गोष्टींचा अर्थाअर्थी तुमच्याशी काही संबंध नसतो, अशा अनेक गोष्टींचा ताण नकळतच तुमच्यावर येऊ शकतो.

जेव्हा तुम्ही निरीक्षण करायला शिकता तेव्हा नकळतच तुम्ही स्वतःची मनःशांती स्वतः निवडू शकता. शिवाय कुठल्या वादांमध्ये सहभाग घ्यायचा आणि कुठल्या संवादापासून दूर राहायचं हे तुम्हाला ठरवता येतं. हळूहळू नकळतच तुमची प्रतिक्रिया प्रतिसादात बदलते हेही तितकच खरं आहे.

शांत किंवा गप्प बसणं म्हणजे आपण समोरच्यापेक्षा कमकुवत आहोत असं नसतं. कधी कधी परिस्थितीपासून दूर निघून जाणं म्हणजे आपण आपली हार मान्य केली आहे असंही नसतं.

मग आता कोणी म्हणेल की बऱ्याचदा शांत बसण्याचा अर्थ तुम्हाला काहीच फरक पडत नाही असा सुद्धा घेतला जातो.

हो, पण शांत बसणं म्हणजे तुम्ही तुमचा वेळ, तुमची एनर्जी आणि तुम्ही स्वतःमध्ये जाणीवपूर्वक घडून आणलेल्या बदलांना काही काळासाठी मिळणाऱ्या क्षणिक समाधानापेक्षा जास्त किंमत देत असता.

आपल्या आसपास घडणाऱ्या प्रत्येक गोष्टीला आपल्या प्रतिक्रियेची गरज नसते. पण ज्या गोष्टींमध्ये आपण जाणीवपूर्वक स्वतःला सहभागी करतो त्या गोष्टी घटना आणि व्यक्ती नकळतच आपलं आयुष्य घडवत असतात. त्यामुळे कुठे सहभागी व्हायचं आणि कुठल्या गोष्टींपासून लांब राहायचं हे विचारपूर्वक ठरवा.

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

For appointment - 9730961014

सोमवार, २४ नोव्हेंबर, २०२५

writing थेरपी का उपयुक्त ठरते आहे?

✍️ Writing Therapy एका क्लिनिकल सायकोलॉजिस्टच्या दृष्टीकोनातून

Writing Therapy- मानसिक आरोग्यासाठी एक प्रभावी, वैज्ञानिक आणि दैनंदिन जीवनात वापरता येणारे साधन

— एका क्लिनिकल सायकोलॉजिस्टच्या दृष्टीकोनातून - गौरी हर्षल कुलकर्णी, क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

मानसिक आरोग्याबद्दल बोलताना आपण औषधोपचार, काउन्सेलिंग, माइंडफुलनेस यांचा विचार करतो; पण बहुतांश लोक दुर्लक्ष करतात एक छोटं, साधं, आणि तरीही अत्यंत प्रभावी साधन — Writing Therapy.

क्लिनिकल प्रॅक्टिसमध्ये मी पाहिलंय की अनेकदा व्यक्ती बोलू शकत नाहीत, समजावू शकत नाहीत, मांडू शकत नाहीत, किंवा उघड होऊ शकत नाहीत.

पण कागद समोर घेऊन बसले की मनातलं सत्य आपसूकच बाहेर येऊ लागतं.

Writing therapy म्हणजे फक्त डायरी लिहिणे नाही.

हे एक structured psychological tool आहे — जसं मनासाठी शांत, खाजगी, reflective space. जिथे कुठल्याही जजमेंट शिवाय व्यक्ती व्यक्त होत असते.

🧠 Writing Therapy इतकं प्रभावी का आहे?

1. मेंटल क्लटर कमी होतं — thoughts सिस्टिमॅटिक होतात

आपण दिवसातून किती विचार करतो? हजारो.

पण त्यातील किती आपण प्रत्यक्षात प्रोसेस करतो? खूपच कमी.

रायटिंग तुम्हाला “thought dump” करण्याची संधी देते—

ज्यामुळे मन स्वच्छ होते आणि स्पष्टता मिळते.

2. भावनांना शब्द दिले की त्यांची तीव्रता कमी होते

Emotion = Energy in Motion.

पण अनेक emotions express होत नाहीत— भीती, guilt, दुःख, राग, असहायता.

ते आत साचतात आणि हळूहळू त्यातून मानसिक समस्यांची लक्षणे तयार होतात.

ही थेरपी त्यांना सुरक्षित बाहेर पडण्यासाठी वाट करून देते.

जे बोलता येत नाही ते लिहिता येतं — हीच healing सुरू होण्याची पहिली पायरी असते.

3. लिहिण्याने आपल्या मनात साचलेल्या प्रसंगांबद्दल एक वेगळ्या पद्धतीने विचार करण्याचा मार्ग सापडतो.

जेव्हा घटना मनात असते तेव्हा ती खूप मोठी, किचकट, आणि "माझ्यामुळेच सगळं घडलं आहे" अशा पद्धतीने स्वतःला दोष देणारी वाटते.

पण जेव्हा ती कागदावर उतरते तेव्हा आपण तिचे तटस्थपणे निरीक्षण करू शकतो.

आपण अशा पद्धतीने अंतरावरून स्वतःचेच वेगळ्या दृष्टिकोनातून निरीक्षण करू शकतो.

4. Pattern awareness वाढतो.

रोज लिहिल्याने लोक एक गोष्ट अनुभवतात — "अरे हे तर मी परत परत करतो आहे."

✓तेच triggers

✓त्याच emotional reactions

✓तोच guilt

✓तोच self-criticism

✓तोच people-pleasing pattern

Patterns दिसतात तेव्हाच ते बदलता येतात.

5. लिहिण्याने आपल्या भावना आपल्याला व्यवस्थित हाताळता येऊ लागतात.

Writing करताना मेंदूचा प्रीफ्रंटल कॉर्टेक्स ऍक्टिव्ह होतो —

जिथे logic, reasoning, problem-solving असते.

हेच कारण रायटिंग थेरपी anxiety, anger, grief, depression मध्ये फायदा देते.

6. It builds self-connection

आपण किती वेळा स्वतःशी बोलतो?

खरं, प्रामाणिक, खोटं नसलेलं बोलणं?

Writing therapy त्या “inner voice” ला पुन्हा activate करते.

यासाठीच ती people-pleasers, overthinkers आणि emotionally sensitive लोकांसाठी अत्यंत healing असते.

🌿 Writing Therapy कोणकोणत्या मानसिक आरोग्य समस्यांमध्ये उपयोगी आहे?

✔ Anxiety

✔ Depression

✔ Stress & Burnout

✔ Overthinking

✔ Trauma (mild–moderate)

✔ People-Pleasing & Low Self-Worth

✔ Anger Issues

✔ Relationship Issues

✔ Self-Doubt / Inner Critic

✔ Grief & Loss

✔ ADHD-related planning & organization problems

ह्या प्रत्येक समस्येसाठी काही विशेष प्रकारचे writing exercises वैज्ञानिकदृष्ट्या उपयोगी ठरतात.

✍️ Specific Writing Therapy Exercises for Each Mental Health Issue

1️⃣ ANXIETY

Exercise 1: Thought Release Writing (5 मिनिटं)

→ “आज माझ्या मनात काय काय चिंता आहेत?”

→ न थांबता 5 मिनिटे लिहा.

याला worry clearing म्हणतात.

Exercise 2: Fact vs Fear Table

हे cognitive restructuring साठी अत्यंत प्रभावी आहे.

2️⃣ DEPRESSION

Exercise 1: Daily 3 Wins

Depression मध्ये मेंदू negative filter वापरतो.

दररोज तीन छोट्या यशस्वी घटना लिहा.

Exercise 2: Feelings Journal

→ “आज माझ्या भावनांचा रंग कोणता आहे?”

→ “त्या भावना कुठून आल्या?”

→ “मी आज स्वतःला काय मेसेज देऊ शकतो?”

3️⃣ STRESS & BURNOUT

Exercise 1: Energy Audit

→ “आज काय केल्यामुळे मला थकवा आला?”

→ “काय केल्यामुळे मला ऊर्जा मिळाली?”

Exercise 2: Boundary Script Writing

→ “If I wasn’t afraid, what boundary would I set?”

4️⃣ OVERTHINKING

Exercise 1: Overthinking Dump

→ मनातलं सगळं कागदावर फेकून द्या.

→ मग शेवटी एक प्रश्न:

“या विचारांपैकी किती माझ्या नियंत्रणात आहेत?”

Exercise 2: What If → Then What

Anxiety विस्फोटक “What if…” वापरते. ( जर असं घडलं तर...)

Writing therapy उत्तर देते —

“What if this happens?”( जर असं घडलं तर?) → “Then what will I realistically do?”( मग प्रत्यक्षात मी काय करेन?)

5️⃣ TRAUMA PROCESSING (mild–moderate)

(Severe trauma = therapist supervision recommended)

Exercise 1: Safe Narrative Rewriting

→ घटना लिहा

→ आता ती दुसऱ्या व्यक्तीच्या नजरेतून लिहा

→ आता भविष्यातील स्वतःच्या नजरेतून लिहा

हे dissociation कमी करतं आणि meaning तयार करतं.

(Dissociation म्हणजे काय? पृथक्करण ही एक मानसिक प्रक्रिया आहे जिथे एखादी व्यक्ती त्यांचे विचार, भावना, आठवणी किंवा ओळखीच्या भावनेपासून तुटते. हे तणाव किंवा आघाताचा सामना करण्याची यंत्रणा असू शकते किंवा मानसिक आरोग्य स्थितीचे लक्षण असू शकते. लक्षणे दिवास्वप्न पाहण्यासारख्या सौम्य अनुभवांपासून ते तीव्र अलिप्ततेपर्यंत असतात, जी एखाद्या व्यक्तीच्या वास्तवाच्या जाणिवेला अडथळा आणू शकतात. )

Exercise 2: Letter You Never Sent

Unexpressed emotions release होतात.

6️⃣ PEOPLE-PLEASING & LOW SELF-WORTH

Exercise 1: “No” Practice Scripts

→ “If I say no, I am afraid…”

→ “But the truth is…”

→ “My boundary will be…”

Exercise 2: Inner Child Letter

→ “तुला स्वतःला जपायची परवानगी आहे.”

→ “तू नाही म्हणालास तरी तुला प्रेम मिळतं.”

7️⃣ ANGER ISSUES

Exercise 1: Trigger Log

| Trigger

| Thought

| Body Sensation

| Reaction

| Healthy Alternative |

Exercise 2: Anger Vent Writing

3 मिनिटे fast-writing करा — व्यक्तीस न सांगता, कागदावर.

8️⃣ RELATIONSHIP ISSUES

Exercise 1: Unsent Letters

→ जे बोलता येत नाही ते लिहा.

→ मग पत्र जाळा किंवा फाडा — releasing effect.

Exercise 2: Needs & Expectations List

→ “I need…”

→ “I expect…”

→ “I fear…”

9️⃣ SELF-DOUBT / INNER CRITIC

Exercise 1: Inner Critic Dialogue

→ Critic voice काय म्हणते?

→ Healthy voice त्याला काय उत्तर देईल?

Exercise 2: I am Becoming…

Future-self writing increases confidence.

🔟 GRIEF & LOSS

Exercise 1: Memory Holding Letter

Lost person ला letter

→ “मी तुला अजून काय सांगू इच्छितो?”

→ “तुझ्या जाण्याने माझ्यात काय बदललं?”

Exercise 2: Grief Timeline

→ “Healing कुठे वेदनादायक आहे? कुठे शांत आहे?”

1️⃣1️⃣ ADHD / Disorganization

Exercise 1: Daily Planning in Writing

→ Top 3 priorities

→ 10-minute tasks

→ Today’s focus word

Exercise 2: Evening Debrief

→ काय चांगलं झालं?

→ काय अडकवलं?

→ उद्यासाठी एक छोटा बदल?

🌱 Final Note (Psychologist Perspective)

Writing therapy म्हणजे स्वतःशी प्रामाणिक, दयाळूपणे आणि खोल संवाद साधण्याचा मार्ग आहे.

हे कोणत्याही औषधासारखे instantly परिणाम देत नाही, परंतु सातत्याने हे मनाची भावनिक लवचिकता वाढवतं, सुस्पष्टता देते, आणि भावनिक हीलिंग सुरू करते.

आपण स्वतःला सांगितलेल्या प्रत्येक शब्दामध्ये , बऱ्यापैकी सत्य असतं, काही गोष्टींना मोकळी वाट करून दिलेली असते आणि त्यामुळे आपोआपच हीलिंगच्या प्रक्रियेला सुरुवात होऊ लागते.

मी या लेखात बऱ्यापैकी प्रश्नांची उत्तर देण्याचा प्रयत्न केला आहे. पण लक्षात घ्या हे सगळे उपाय त्या व्यक्तींसाठी आहेत = जे अजूनही नॉर्मल पद्धतीने जगत आहेत. ज्यांना गंभीर अशा मानसिक समस्या नाहीत.

जर एखाद्या व्यक्तीला असं वाटत असेल की माझी समस्या यापेक्षा गुंतागुंतीची किंवा जास्त पुढची आहे तर त्या व्यक्तींनी वेळीच सायकियाट्रिस्ट, सायकॉलॉजिस्ट यांची मदत घेणं गरजेचं असतं.

तुम्हाला अजून काही शंका असतील तर नक्कीच विचारा.

माझे सगळे कोर्सेस या पद्धतीने तयार करण्यात आलेले असल्यामुळे माझ्या बऱ्यापैकी विद्यार्थ्यांचा अनुभव अतिशय उत्तम आहे. अगदी सात दिवसांच्या कोर्स पासून ते 90 दिवसांच्या कोर्सपर्यंत व्यक्तींना त्यांच्या मनात असलेल्या गुंतागुंती पासून बऱ्यापैकी सुटका मिळते. सुस्पष्टता निर्माण होते आणि काय करायचं ह्याचे उत्तर शोधायला मन प्रयत्न करू लागतं...

मनातला गुंता सुटला तर अजून काय हवं असतं आयुष्यात??

~बाकी सगळं दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतु!!!~

~गौरी हर्षल ~

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

कोर्स आणि वैयक्तिक समुपदेशनाच्या अपॉइंटमेंट साठी खाली नंबर दिला आहे.

संपर्क - 9730961014

सोमवार, १७ नोव्हेंबर, २०२५

What's your inspiration?

जर आपण आपल्या सर्वात मोठ्या आणि अभिमानास्पद यशांकडे मागे वळून पाहिले, तर आपल्या लक्षात येईल की त्यावेळी शेवटपर्यंत टिकून राहण्याची प्रेरणा आपल्याला कशातून मिळाली?

* आपल्याला ते काम खरोखर करता येईल की नाही यामधून ती मिळाली होती का?

* कोणाला तरी चुकीचं सिद्ध करण्यातून मिळाली होती का?

* की त्यामधून जे परिणाम आपल्या वाट्याला येणार होते त्याबद्दल प्रचंड उत्सुकता असल्यामुळे आपल्याला प्रेरणा मिळत होती?

* जर आपण ते केले नाही, तर काय होईल याची जाणीव होती म्हणून?

* किंवा ते असे कारण होते जे फक्त आपल्यालाच माहीत आहे?

आणि जर वरीलपैकी कुठलेही उत्तर असेल तर... 🤔 आपण त्या प्रेरणेचा पुन्हा वापर कसा करू शकतो?

जर ती गोष्ट आपल्याला पूर्वी चालना देऊ शकली, तर तीच प्रेरणा आपण पुन्हा कशी वापरू शकतो?

* ती 'ती' गोष्ट ओळखा: सर्वात आधी, तुम्हाला कोणती गोष्ट शेवटपर्यंत घेऊन गेली, ते नक्की काय होते, हे ओळखण्याचा प्रयत्न करा.

* ती म्हणजे स्वतःच्या क्षमतेवरील दृढ विश्वास होता का?

* अपयशाची भीती होती का? जी तुम्हाला पुढे जाण्यासाठी प्रोत्साहन देत होती?

* एखादे अवघड स्वप्न होते, ज्याच्या पूर्ण होण्याच्या विचारानेच तुम्हाला ऊर्जा मिळत होती?

* किंवा एखाद्या व्यक्तीला दिलेले वचन होते?

* एका शांत क्षणी विचार करा, 'तेव्हा माझ्या मनात सर्वात मोठी भावना कोणती होती?'

* ती भावना पुन्हा जागृत करा: एकदा का तुम्हाला मूळ Driving Force सापडली की, तुम्ही आजच्या तुमच्या नवीन उद्दिष्टासाठी ती पुन्हा जागृत करू शकता.

* जर तो 'स्वतःवरचा विश्वास' असेल, तर जुने यश आठवा आणि स्वतःला सांगा: "मी तेव्हा करू शकलो, म्हणजे आजही करू शकतो!"

* जर ती 'परिणामाची उत्कटता' असेल, तर तुमच्या नवीन ध्येयाच्या यशानंतरचे उत्कृष्ट चित्र तुमच्या मनात पुन्हा पुन्हा आणा.

* जर ती 'काहीतरी सिद्ध करण्याची इच्छा' असेल, तर ते चॅलेंज स्वीकारून पुन्हा कामाला लागा.

* वर्तमान परिस्थितीत जोडा: जुन्या प्रेरणेला तुमच्या आत्ताच्या कामाशी, अभ्यासाशी किंवा प्रयत्नांशी जोडा.

* उदाहरणार्थ: "माझ्या त्या यशस्वी प्रकल्पामुळे मला जी समाधानाची भावना मिळाली होती, तीच भावना मला हा नवीन टप्पा पूर्ण केल्यावर पुन्हा मिळणार आहे."

थोडक्यात काय तर आपल्या जुन्या यशाची गुरुकिल्ली शोधा आणि त्या 'किल्लीचा' उपयोग तुमच्या वर्तमान ध्येयाचे कुलूप उघडण्यासाठी करा!

या विचारांवरून तुम्हाला तुमच्या विशिष्ट यशाबद्दल काही आठवतेय का? तुम्हाला तुमच्या भूतकाळातील प्रेरणेचा कोणता भाग आज सर्वात जास्त उपयोगी वाटतोय?

Just think about it

स्वतःला शोधताना

गौरी हर्षल कुलकर्णी

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

For appointment - 9730961014

शुक्रवार, ५ सप्टेंबर, २०२५

lifelessons

Lifelessons 1

अनुभव हाच खरा शिक्षक

आय थिंक आपल्या आयुष्यात एक वेळ अशी नक्की येते जेव्हा सगळं काही बदलतं, सगळं काही ढवळून निघतं.

आणि आपल्याला खऱ्या अर्थाने कळतं हे आपल्या आयुष्याचा उद्देश काय आहे? आनंद म्हणजे काय आणि आपण ज्याला आनंद समजत होतो ते नेमकं काय होतं? आपला वेळ आपण कोणाबरोबर घालवायला हवा आणि नको हे सुद्धा आपल्याला व्यवस्थित कळू लागतं.

आणि तेव्हाच खऱ्या अर्थाने आपल्याला आपल्या आयुष्यात काय महत्त्वाचं आहे हे लक्षात येतं. आयुष्याने दिलेला हा खूप मोठा धडा असतो जो अनुभवा अंतीच मिळतो.

आणि हा आयुष्यातला तो टर्निंग पॉईंट असतो, जिथे आपण स्वतःबद्दल अवेअर होतो. आपल्याला जाणीव होते की आपल्या आजूबाजूला घडणाऱ्या गोष्टींबद्दल कंट्रोल आपल्या हातात नाहीये. आपले विचार हे फक्त विचार आहेत आणि जे काही आपल्याकडे आहे ते अतिशय सर्वोत्तम आहे, ते आपल्यासाठी अतिशय योग्य आहे.

फक्त आपण त्यामध्ये योग्य पद्धतीने वेळ आणि एनर्जी खर्च करण्याची इन्व्हेस्ट करण्याची गरज आहे.

सेल्फ अवेअरनेस जेव्हा आपल्याला येतो, तेव्हा अचानक काहीच साधं सोप्प होत नाही किंवा आपल्या आयुष्यातले प्रॉब्लेम सुद्धा गायब होत नाहीत.

मग काय होतं? तर या फेज नंतर आपल्याला जाणीव होते की आयुष्य खऱ्या अर्थाने जगणं म्हणजे नेमकं काय असतं... आणि इथूनच आपण आयुष्य जगायला सुरुवात सुद्धा करतो...

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

गुरुवार, २८ ऑगस्ट, २०२५

attitude is everything

एटीट्यूड इज एव्हरिथिंग

नेहा ही २५ वर्षांची मुलगी. इंजिनिअरिंग झाल्यावर तिला एक चांगली नोकरी मिळाली होती. ऑफिसचं काम, प्रवास, घरी आई-वडिलांचं टेन्शन आणि स्वतःच्या future बद्दलचे प्रश्न – सगळं काही एकाच वेळी तिच्या खांद्यावर आलं होतं.

एका संध्याकाळी ऑफिसहून परतताना अचानक तिला कंपनीने दिलेल termination letter हातात आलं. कंपनी downsizing करत होती आणि नेहाचं नाव यादीत आलं होतं.

तिच्या डोक्यात फक्त एकच विचार घुमत होता – “आता काय? मी इतक्या वर्षांच्या अभ्यासानंतर नोकरी टिकवू शकले नाही… माझं future संपलं!”

Psychologist’s Note

एखादी नोकरी जाणं म्हणजे फक्त उत्पन्नाचा प्रश्न नसतो; तो व्यक्तीच्या self-worth ला थेट स्पर्श करतो. मेंदू तात्काळ “catastrophic thinking” करायला लागतो – म्हणजे छोट्या गोष्टीचं मोठं संकट वाटायला लागतं.

नेहा पूर्ण दोन दिवस बेडवरून उठली नाही. फोनवर आलेल्या messages तिने वाचले नाहीत, आई-वडिलांशी बोलणं टाळलं. तिचं मन negative thoughts ने भरलं होतं.

तिसऱ्या दिवशी तिची कॉलेजमधली मैत्रीण स्मिता भेटायला आली. स्मिता आता clinical psychologist म्हणून काम करत होती.

तिने नेहाला विचारलं, “काय चाललंय?”

नेहाचं उत्तर –

“सगळं संपलंय. माझं career, माझं future, माझा आत्मविश्वास… मला आता काही जमत नाही.”

स्मिता शांतपणे ऐकत होती. मग हळूच म्हणाली –

“नेहा, तुला माहितेय का? The right attitude and thinking will always pull you out from any trouble. हे वाक्य म्हणजे फक्त सुविचार नाही, तर एक मनोवैज्ञानिक सत्य आहे. चल, मी तुला एक प्रयोग करून दाखवते.”

Psychologist’s Exercise: Cognitive Reframing

स्मिताने नेहाला विचारलं –

“चल, तीन कागद घे.

पहिल्यावर लिही – worst possible outcome.

दुसऱ्यावर – best possible outcome.

तिसऱ्यावर – most realistic outcome.”

नेहाने लिहायला सुरुवात केली.

Worst: मी कधीच नोकरी मिळवणार नाही. लोकं माझी थट्टा करतील. मी आयुष्यात मागे पडेन.

Best: मला यापेक्षा चांगली नोकरी मिळेल जिथे माझ्या skills ला खऱ्या अर्थाने value मिळेल.

Realistic: थोडा वेळ लागेल, पण नवी नोकरी नक्की मिळेल. कदाचित मला नवे skills शिकावे लागतील.

नेहाने ते लिहून पूर्ण केलं आणि स्वतःच विचार करू लागली, “मी खरंच worst पेक्षा जास्त realistic situation मध्ये आहे.”

Turning Point 🧿

दुसऱ्या दिवशी सकाळी नेहाने स्वतःला आरशात पाहिलं. केस विस्कटलेले, डोळ्यांभोवती काळी वर्तुळे. पण आतून एक लहानसा आवाज ऐकू आला – “तू हार मानू शकत नाहीस. अजून बरीच संधी आहे.”

तिने मोबाईल काढला आणि LinkedIn उघडलं. तिला आठवलं की कॉलेजमध्ये ती coding competitions मध्ये नेहमी जिंकायची. मग तिने ठरवलं – Upskill करायचं!

ती रोज सकाळी दोन तास online courses करू लागली. संध्याकाळी resume update करून applications टाकू लागली.

Psychologist's note ✍🏼

यालाच म्हणतात problem-focused coping strategy. Depression मध्ये माणूस फक्त negative thinking करतो. पण attitude बदलल्यावर मेंदू dopamine release करतो, ज्यामुळे action घेणं शक्य होतं.

एका महिन्यानंतर नेहाला एका MNC कडून interview call आला. Interview खूप कठीण होतं. Panel ने तिला विचारलं,

“तुझ्या मागच्या नोकरीतून तुला काढलं गेलं, तर आम्ही तुला का ठेवावं?”

नेहा थोडी थांबली. मग स्मिताने सांगितलेलं वाक्य तिच्या मनात उमटलं – “Right attitude and thinking will pull you out.”

ती शांतपणे म्हणाली –

“हो, माझी मागची नोकरी गेली. पण त्याने मला शिकवलं की stability म्हणजे company नाही, तर माझं mindset आहे. त्या अनुभवाने मी resilience (भावनिक लवचिकता) शिकले. मी आता नवे skills शिकले आहे आणि challenges हाताळायला तयार आहे.”

Psychologist’s Note ✍🏼

याला म्हणतात growth mindset. Failure ला end न समजता learning opportunity मानणं. अशा attitude मुळे interviewers ला candidate वर विश्वास बसतो.

दोन आठवड्यांनी तिला appointment letter मिळालं. नवीन नोकरी तिच्या जुन्या पगारापेक्षा जास्त होती. आई-वडिलांच्या चेहऱ्यावर आनंद चमकत होता.

नेहाने स्मिताला फोन केला –

“तू बरोबर म्हणाली होतीस. Attitude बदलला की परिस्थिती आपोआप बदलते.”

स्मिता हसून म्हणाली –

“नेहा, situation पेक्षा जास्त महत्वाचं तुझं perception असतं. आपलं mind जर 'मी करू शकते' म्हणालं, तर जगातली कुठलीही अडचण तुला रोखू शकत नाही.”

Final Reflection

नेहाने आपल्या डायरीत लिहिलं –

“Life will always test you. कधी job जाईल, कधी relationship तुटेल, कधी health issues येतील. पण प्रत्येक वेळी एकच प्रश्न असतो – ‘तू attitude कसा ठेवणार?’ जर तू positive thinking, resilience आणि learning mindset ठेवलीस, तर कुठलीही अडचण तुला खाली खेचू शकत नाही. खरंच, The right attitude and thinking will always pull you out from any trouble!”

मनोवैज्ञानिक सारांश

1. Attitude > Situation – परिस्थिती बदलू शकत नाही, पण attitude बदलता येतो.

2. Cognitive reframing – Negative विचारांना realistic दृष्टीकोनातून rewrite करणं.

3. Growth mindset – Failure म्हणजे end नाही, तर पुढची step.

4. Problem-focused coping – Action घेणं, नव्या skills शिकणं, प्रयत्न करणं.

5. Resilience – प्रत्येक वेळी पडून पुन्हा उभं राहणं.

👉 ही कथा दाखवते की योग्य दृष्टीकोनाने अगदी कठीण परिस्थितीही नवी संधी निर्माण करता येऊ शकते.

बाकी? सगळं काही दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतु 🙏🏼

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर

बुधवार, १३ ऑगस्ट, २०२५

therapy has no shortcuts थेरपीमध्ये शॉर्टकट नसतो

🎬 थेरपीमध्ये शॉर्टकट नसतो

त्या दिवशी रात्री उशिरा मला मेसेज आला की उद्या अर्जंट ऑनलाइनच कौन्सिलिंग सेशन साठी वेळ हवी आहे.

वेळ ठरली आणि मी त्या व्यक्तीच्या घाई करण्याबद्दल थोडीशी विचारात पडले.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी ठीक 11 वाजता गुगल मिटच्या विंडो मध्ये एक चेहरा झळकला.

पंचवीसच्या आसपास वय, व्यवस्थित बांधलेले केस, नीटनेटका ड्रेस. पण डोळ्यांत मात्र स्पष्ट अस्वस्थता.

ती खुर्चीत कंफर्टेबल बसताच बोलली – "मी तुमचं लिहिलेलं सगळं वाचते आणि मला ते पटतं सुद्धा. पण मॅडम, मला जास्त वेळ देता येणार नाही. फक्त दोन–तीन सेशन्समध्ये मला बरं व्हायचं आहे. मला पॅनिक अटॅक येतात, गर्दीत श्वास अडकतो, हृदयात धडधडतं. पण महिनोनमहिने थांबणं शक्य नाही."

तिचं बोलणं ऐकताना मला जाणवलं – हिच्या आयुष्याला जणू ‘फास्ट-फॉरवर्ड’ मोड लागलाय.

सगळं झटपट हवंय… पण मनाच्या जखमा त्या गतीने बऱ्या होत नाहीत.

केस स्टडी करण्यासाठी माहिती घेत आमच जुजबी बोलणं झालं. तुला सतत थांबवून प्रश्न विचारावे लागत होते. कारण एकच मला वेळ नाही, लवकरात लवकर बरं व्हायचं आहे.

शेवटी मी शांतपणे म्हणाले –

"आदिती, (नाव बदललं आहे) कधी घर बांधताना पाहिलं आहेस? पायाभरणी घालायला वेळ लागतो. पण पाया मजबूत असेल, तर घर वर्षानुवर्षे उभं राहतं. मनाचंही तसंच आहे."

पहिल्या काही सत्रांत आम्ही फक्त तिच्या भीतीला नाव दिलं.

पॅनिक अटॅकच्या वेळी शरीरात कसा बदल होतो – श्वास कमी कमी होणं, हृदयाची गती वाढणं, हातपाय गार होणं – हे ती ओळखायला शिकली.

तिला पहिल्यांदा समजलं –प्रत्येक वेळी अनेक अटक आल्यावर तिला जे वाटत असतं की ती मरणार आहे तर ती मरणार नाहीये, फक्त तिचं शरीर भीतीला जरा जास्त प्रतिसाद देतंय.

पुढच्या महिन्यांत श्वासोच्छ्वासाचे व्यायाम, mindfulness, आणि ‘ग्राउंडिंग टेक्निक्स’ सुरू झाले.

तिला गर्दीची भीती असल्यामुळे ‘एक्सपोजर थेरपी’ हळूहळू केली – आधी घराजवळचा बाजार, नंतर बसने छोटा प्रवास, आणि मग मॉल, मेट्रो, आणि मोठ्या गर्दीच्या जागा.

कधी प्रगती दिसायची, कधी ती परत जुन्या भीतीत जात असे.

एका सत्रात ती डोळ्यात पाणी आणून म्हणाली –

"कधी वाटतं मी वर चढतेय, पण दुसऱ्याच दिवशी परत खाली कोसळते."

मी तिला समजावत म्हणाले –

"हीच थेरपीची खरी वाट आहे, आदिती. सरळ रेषेत नाही, पण हळूहळू वर नेणारी."

सहा महिन्यांनी, एका संध्याकाळी तिने फोन केला. व्हिडिओ कॉल. तिच्या चेहऱ्यावर त्या दिवशी पहिल्यांदा एक वेगळं हास्य होतं – आत्मविश्वासाचं.

"मॅडम, काल मी मेट्रोने प्रवास केला… एकटीने. थोड्याच अंतरासाठी केला पण मला एकदाही पॅनिक अटॅक आला नाही!"

त्या क्षणी माझ्या मनात फक्त एकच वाक्य उमटलं –

कधी कधी योग्य रस्ता, वेळ आणि मेहनत मागतो… पण तोच आपल्याला आपल्या खऱ्या ध्येयापर्यंत नेतो.

हा टप्पा गाठण्यासाठी आदितीला जवळपास दीड वर्षाचा काळ लागला होता. हा प्रवास तिच्यासाठी सोपा नक्कीच नव्हता. पण तिने ते करून दाखवलं.

वाचक मित्रमैत्रिणींनो,

कदाचित तुमच्याही आयुष्यात अशी एखादी भीती, सवय, किंवा अडथळा असेल ज्यासाठी तुम्हाला लगेच बदल हवा असेल. पण लक्षात ठेवा –

मानसिक किंवा भावनिक बदल झटपट होत नाहीत.

ते हळूहळू, सातत्याने, आणि संयमाने घडतात.

जर तुम्ही योग्य रस्त्यावर आहात, तर त्याला वेळ द्या.

कारण जेव्हा तुम्ही तुमचे लक्ष्य गाठाल, तेव्हा तुम्हाला जाणवेल की हा प्रवास फक्त लक्ष्य गाठण्यासाठी नव्हता… तर तुमच्यातील नवीन ‘तुम्हाला’ घडवण्यासाठी होता. 🌿

बाकी? सगळं काही दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतु 🙏🏼

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

शुक्रवार, ४ जुलै, २०२५

Halli ani barach kahi part 2

🎧हल्ली आणि बरंच काही...भाग 2

हल्ली नात्यात स्पर्धा वाढली आहे का?

अगदी खरं आहे — हल्ली नात्यांमध्ये स्पर्धा वाढली आहे, आणि ती खूप सूक्ष्म आणि भावनिक स्वरूपात दिसून येते. आधी प्रेम, विश्वास, आणि आपलेपणा जिथे असायचा, तिथे आता एक "comparison culture" हळूहळू शिरकाव करत आहे. का आणि कसं हे होतंय — याचा थोडक्यात अभ्यास करूया:

💢 1. तुलनेंतून येणारी स्पर्धा

“त्याच्या पार्टनरने एवढं गिफ्ट दिलं… माझा का देत नाही?”

“ते दोघं एकत्र ट्रिपला गेले… आपण अजूनही वेळ काढू शकत नाही.”

सोशल मीडियामुळे सतत इतरांची सुखं आपल्या नात्याशी तुलना करण्याची सवय लागते.

यातून "मी मागे पडतेय का?" अशी सतत भावना तयार होते — आणि तीच स्पर्धा जन्माला घालते.

🧠 2. स्वतःला सिद्ध करण्याची गरज

आजची पिढी अधिक आत्मनिर्भर, ambitious, आणि “माझंही काहीतरी असायला हवं” अशा विचारांमध्ये आहे.

त्यामुळे अनेकदा नात्यातही "मी कमी नाही" हे दाखवण्याची एक छुपी चढाओढ सुरू होते.

प्रेमाऐवजी comparison, partnership ऐवजी performance वाढलेली दिसते.

💬 3. नात्यांमध्ये ‘मी’ वाढलंय, ‘आपण’ कमी झालंय

“तिच्या पेक्षा मी जास्त sacrifice केलंय,”

“त्याने माझ्या यशासाठी काहीच केलं नाही,”

एकमेकांची साथ कमी, आणि आपापली बाजू जास्त ठळक होते.

📉 4. ताण, कमी सहनशीलता, आणि इगो

एखाद्याने प्रगती केली, की दुसऱ्याला असुरक्षित वाटू लागतं.

किंवा एखाद्याने वेगळा decision घेतला की, “माझ्याशी स्पर्धा करतोय का?” असं वाटतं.

यातून राग, मत्सर, आणि तुटलेली संवादशैली निर्माण होते.

🌱 पण त्यातून मार्ग आहे का?

हो. नक्कीच आहे.

✅ संवादातून clarity आणणं

✅ comparison टाळणं

✅ "आपण एक टीम आहोत" ही भावना पुन्हा रुजवणं

✅ आणि इगो बाजूला ठेवून एकमेकांच्या यशात खऱ्या मनानं आनंद मानणं

हे केल्यास नात्यांतील स्पर्धा कमी करता येते.

तुम्हाला कधी असं वाटलं आहे का की, एखाद्या नात्यात तुम्हीही स्पर्धेच्या दबावाखाली आला होतात?

किंवा तुमच्या यशाने कोणी जवळचाच अस्वस्थ झाला आहे असे जाणवले का?

तुमचा सुद्धा असा काही अनुभव असेल, तर नक्कीच शेअर करा.

गौरी हर्षल

स्वतःला शोधताना

गुरुवार, ३ जुलै, २०२५

Halli ani barach kahi .... part 1

एक नवीन सिरीज...

🎙️ हल्ली आणि बरंच काही

🪄 "मनातलं हलकंसं, खऱ्याखुरं… हल्लीपासून सुरू झालेलं बरंच काही."

> कधी जाणवलंय?

🌀हल्ली नातं तुटतं ते बोलणं थांबल्यामुळे नाही — तर स्पर्धा सुरू झाल्यामुळे.

🌀हल्ली आपुलकी कमी आणि उपस्थितीचा दाखवलेला गाजावाजा जास्त.

❤️‍🔥आणि अशाच "हल्लीपासून" सुरू होतात अनेक अशा गोष्टी…

ज्या आपल्या मनात चालू असतात, पण शब्दांत येत नाहीत.

म्हणूनच ही सिरीज —

"हल्ली आणि बरंच काही"

जिथे आपण त्या न सांगितलेल्या, न उमजलेल्या, पण सतत जाणवणाऱ्या विचारांना जागा देऊ.

स्वतःशी, एकमेकांशी… प्रामाणिकपणे.

कारण हल्लीचं सांगणं, थोडं कुणीतरी ऐकून घ्यायला हवं असतं.

🎧हल्ली आणि बरंच काही...भाग 1

हल्ली लोकांना प्रसिद्धीच वलय असणाऱ्या किंवा प्रसिद्ध व्यक्ती यांच्यासोबतच फक्त नाती टिकवावीशी वाटतात. असे का?

हा खूप विचार करायला लावणारा प्रश्न आहे — "हल्ली लोकांना फक्त प्रसिद्धी असलेल्या लोकांशीच नाती ठेवावीशी का वाटतात?"

या प्रश्नामागे काही सामाजिक, मानसिक, आणि भावनिक स्तर आहेत. खाली काही मुख्य कारणांचा आढावा घेऊया -

🌟 1. प्रसिद्धी म्हणजे यश, पैसा, प्रतिष्ठा – अशी धारणा

आजच्या समाजात प्रसिद्धी ही यशाचं एक प्रतीक मानली जाते.

लोक समजतात की जो प्रसिद्ध आहे, तो यशस्वी, हुशार, किंवा काहीतरी "special" आहे.

त्यामुळे अशा लोकांशी नातं असणं म्हणजे आपलीही किंमत वाढल्यासारखी वाटते.

प्रसिद्ध माणसाशी संबंध म्हणजे "social proof" – की मी योग्य ठिकाणी आहे, योग्य लोकांमध्ये आहे.

🪞 2. स्वतःच्या अपूर्णतेपासून दूर पळण्याचा प्रयत्न

अनेकांना स्वतःच्या आयुष्यात समाधान नसतं – तेव्हा ते इतरांच्या झगमगाटात आश्रय शोधतात.

प्रसिद्ध व्यक्तींसोबत संबंध ठेवल्यावर आपली "value" जास्त वाटावी, असं वाटतं.

हे एक प्रकारे identity boosting असतं – "मी त्या ग्रुपमध्ये आहे" असं स्वतःला समजावणं.

📱 3. सोशल मीडिया प्रभाव

Instagram, YouTube, आणि इतर प्लॅटफॉर्म्सवर सतत असं दाखवलं जातं की

"प्रसिद्ध लोकांसोबत असणं = स्टेटस."

यामुळे नात्यांच्या मागे खरी भावना, समजूत, किंवा आधार कमी होतो आणि "visibility" महत्त्वाची वाटते.

"Who you know" is often seen as more important than "How you are."

💔 4. खऱ्या नात्यांची भीती

प्रसिद्ध नसलेल्या किंवा सामान्य व्यक्तींशी नातं टिकवणं म्हणजे समोरच्याला ओळखणं, सहन करणं, आणि आपला इगो बाजूला ठेवणं.

पण प्रसिद्ध व्यक्तींबाबत तसं अपेक्षितच नसतं – ती "glamorous distance" नात्याला सोपं वाटतं.

कनेक्शनपेक्षा स्टेटस महत्त्वाचं झालंय – म्हणून खऱ्या, खोल नात्यांची निवड दुर्मिळ झाली आहे.

🧠 5. मानसिक गरज: सुरक्षिततेचा आभास

प्रसिद्ध लोकांसोबत असणं म्हणजे सुरक्षितता, पैसे, ओळख, संधी यांचा आभास.

त्यामुळे लोक भावनिक गरजांपेक्षा सामाजिक सुरक्षिततेच्या नात्यांमध्ये गुंततात.

🌱 तरीही…

सगळे लोक असे नसतात. अनेक लोक अजूनही प्रेम, समजूत, आणि विश्वासाच्या नात्यांमध्ये गुंततात. पण हे नातं "popular culture" च्या विरोधात जात असल्यामुळे जरा दुर्लक्षित राहतात.

तुम्हाला अशा बदललेल्या सामाजिक नात्यांमुळे एखाद्या नात्यात बदल जाणवलाय का?

किंवा तुम्ही स्वतः नात्यांमध्ये काय शोधता?

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

शुक्रवार, ३० मे, २०२५

After all this time? always

After all this time? - Always

हा संवाद आहे हॅरी पॉटर मधल्या हेडमास्टर डम्बलडोअर आणि प्रोफेसर स्नेप मधील...

प्रसंग असतो आत्मा शोषून घेऊन शिक्षा देणाऱ्या रक्षकांच्या तावडीत सापडलेल्या हॅरीला वाचवण्याचा...

तो संकटात आहे हे समजताच प्रोफेसर स्नेप त्यांच्या जादूच्या छडीने एक पितृदेव निर्माण करतात आणि त्याला वाचवतात.

तो पितृदेव असतो हरीण की काळवीट सदृश प्राणी... जो हॅरी च्या मृत आईचा सुद्धा असतो.

आता जे अज्ञानी म्हणजे हॅरी पॉटर च्या जगापासून दूर असणारे लोक्स आहेत त्यांना हे काहीही कळणार नाही. संदर्भासाठी पुस्तक वाचा किंवा मुव्ही बघा.

प्रोफेसर स्नेप हे व्यक्तिमत्व hp सिरीज मध्ये पूर्णपणे निगेटिव्ह, चीड आणणारे असे दाखवले आहे. कारण हॅरी च्या आईवडिलांच लग्न झाल्यावर विरुद्ध बाजूच्या जादूगारांसोबत त्यांनी हातमिळवणी केलेली असते. कुठे न कुठे त्या दोघांच्या मृत्यूसाठी सर्व जण त्यांना दोषी धरत असतात.

पण ह्या सीन नंतर लक्षात येतं की खरोखरच एखाद्यावर प्रेम करणे म्हणजे काय असते? ती व्यक्ती तर कधीच आपली होणार नाही. पण आता जेव्हा परिस्थिती ची गरज आहे तेव्हा आपण वाईटपणा घेत तिच्या मागे तिच्याच मुलासाठी आपल्याला शक्य असेल ते सगळे करायचं. आणि तेही पडद्यामागे राहून...

हे खूप अवघड काम आहे...

पण स्नेप ची व्यक्तिरेखा साकारणाऱ्या ॲलन रिकमन ह्यांनी ते शिवधनुष्य अतिशय छान पेलले होते.

चला तर हे झालं नमनाला घडाभर तेल घालून 😆😆😆

मुळात पॉटरहेड म्हणजे hp चे चाहते मात्र हे वाक्य आपल्या आयुष्यातील प्रत्येक महत्वाच्या परिस्थिती सोबत जोडतात...

कारण ती भावना एक वेगळ्या लेव्हलचे बाँडिंग दाखवते...

साध्या मराठीत भाषांतर केले तर त्याचा अर्थ होतो ....

इतकं सगळं झाल्यावरही???

नेहमीच

मी पण माझ्या लेखात हे वापरते बऱ्याचदा... कारण कधीतरी मलाही जाणवतं... कधीतरी म्हणण्यापेक्षा बऱ्याचदा... की आपण माणसं त्या अमर्यादित जीव लावणाऱ्या वर बसलेल्या शक्तीशी असेच कृतघ्नपणे वागत असतो... आणि ती मात्र आपल्याला भरभरून फक्त आणि फक्त देतच असते.

मग अशा वेळी त्यालाच विचारावं वाटतं? 🤷🏻‍♀️

After all this time??? (मी कितीही चुका केल्या तरीही तू मला इतकं सांभाळून कसं काय घेतोस?? )

अन् तो कदाचित वीज चमकवत उत्तर देतो ⚡💫

Always...

पाठीशी उभे असणे याहून वेगळे काहीच नसते...

बाकी? बाकी सगळं दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतु!!!

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

गुरुवार, १५ मे, २०२५

Peace comes with lots of goodbyes

एका घनदाट जंगलात एक मोठे वटवृक्षाचे झाड होते. त्या झाडावर अनेक पक्षी आपले घरटे बांधून आनंदाने राहत होते. पण काही वर्षांनी, त्या झाडाच्या जवळ एक वेलीचे रोप उगवले. हळूहळू ती वेल मोठी होऊ लागली आणि तिने वटवृक्षाच्या फांद्याभोवती घट्ट विळखा घालण्यास सुरुवात केली.

सुरुवातीला वटवृक्षाला काही फरक पडला नाही. पण जसजसा वेलीचा विळखा वाढत गेला, तसतसे त्याला श्वास घेणे कठीण झाले. त्याच्या फांद्या जड झाल्या आणि त्याला पूर्वीसारखे स्वातंत्र्य राहिले नाही. इतर पक्ष्यांनाही त्या वेलीमुळे त्रास होऊ लागला.

एक दिवस, वटवृक्षाने ठरवले की आता या वेलीला 'goodbye' म्हणण्याची वेळ आली आहे. त्याने आपल्या मजबूत मुळांच्या मदतीने त्या वेलीचा विळखा हळूहळू ढिला करण्यास सुरुवात केली. त्याला खूप त्रास झाला, काही फांद्या मोडल्या, पण त्याने हार मानली नाही. अखेरीस, तो त्या वेलीच्या बंधनातून मुक्त झाला.

त्यानंतर वटवृक्षाने पुन्हा एकदा मोकळा श्वास घेतला. त्याच्या फांद्यांवरील भार उतरला आणि पक्षी पुन्हा आनंदाने चिवचिवू लागले. या कथेवरून हे शिकायला मिळते की जीवनात शांतता आणि स्वातंत्र्य मिळवण्यासाठी, काहीवेळा आपल्याला त्रासदायक गोष्टींना 'goodbye' म्हणावे लागते.

वटवृक्षाच्या कथेमध्ये जसे त्या वेलीच्या विळख्यामुळे त्याचे स्वातंत्र्य आणि शांतता हरवली होती, तसेच आपल्या जीवनातही अनेक गोष्टी अशा वेलींसारख्या असतात. त्या आपल्याला घट्ट बांधून ठेवतात आणि आपली मानसिक शांतता हिरावून घेतात.

ज्याप्रमाणे वटवृक्षाने त्या वेलीला 'goodbye' म्हणण्याचा कठीण निर्णय घेतला, त्याचप्रमाणे आपल्यालाही आपल्या जीवनातील अशा नकारात्मक गोष्टींना निरोप द्यावा लागतो.

हे 'goodbyes' सोपे नसतात. काहीवेळा आपल्याला आपल्या सवयी सोडाव्या लागतात, काही प्रिय व्यक्तींपासून दूर राहावे लागते किंवा आपल्या काही अपेक्षांवर पाणी सोडावे लागते.

'Peace' मिळवण्यासाठी आपल्याला आपल्या कम्फर्ट झोनमधून (comfort zone) बाहेर पडावे लागते. ज्या सवयी आपल्याला त्रास देतात, त्या सोडाव्या लागतात. ज्या लोकांच्या सानिध्यात नकारात्मकता (negativity) जाणवते, त्यांच्यापासून दूर राहावे लागते. हे सगळे निर्णय घेणे सोपे नसते आणि प्रत्येक 'goodbye' वेदना देणारी असू शकते.

तर कधी कधी शांतता निवडणे म्हणजे अशा गोष्टींना निरोप देणे, ज्या आपल्या मनात अशांती निर्माण करतात. काहीवेळा ते toxic 'relationships' असतात, ज्या आपल्याला सतत खाली खेचतात. तर कधी ती आपली 'past baggage' असते, ज्याचा भार आपण विनाकारण वाहत असतो.

ज्याप्रमाणे वेलीला निरोप दिल्यावर वटवृक्षाला पुन्हा मोकळा श्वास घेता आला, त्याचप्रमाणे या 'goodbyes' नंतर आपल्याला शांतता आणि समाधानाची अनुभूती मिळते. आपल्या मनावरचा अनावश्यक भार उतरतो आणि आपण अधिक आनंदी जीवन जगू शकतो.

पण हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की हे 'goodbyes' एका चांगल्या भविष्याची सुरुवात करतात. जड ओझे उतरल्यावर जसा श्वास मोकळा होतो, तसाच अनुभव शांतता स्वीकारल्यावर येतो. या 'goodbyes' मधून आपल्याला स्वतःसाठी आणि आपल्या मानसिक आरोग्यासाठी जागा मिळते.

ही प्रक्रिया वेदनादायक असली तरी, त्याचा परिणाम नेहमी सकारात्मक असतो. जसा वटवृक्ष वेलीच्या बंधनातून मुक्त झाल्यावर अधिक सशक्त झाला, त्याचप्रमाणे आपणही या 'goodbyes' मधून अधिक मजबूत आणि शांत बनतो.

म्हणूनच, जेव्हा शांतता निवडायची वेळ येते, तेव्हा त्यासोबत येणाऱ्या 'goodbyes' ला घाबरू नका. कारण त्या 'goodbyes' मध्येच एका सुंदर आणि शांत आयुष्याची 'key' दडलेली असते.

गौरी हर्षल

(एम ए क्लिनिकल सायकॉलॉजी, समुपदेशन )

#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल

शनिवार, १० मे, २०२५

Building Resilience: Bouncing Back from Setbacks Stronger Than Ever

लवचिकता आणि अपयशातून सावरणे

तुम्ही कधी असा अनुभव घेतला आहे का, जिथे सर्व काही ठीक चालले आहे आणि अचानक एक मोठा setback तुमच्या आयुष्यात येतो? मग तो job loss असो, relationship मधील तणाव असो, किंवा personal failure असो, अशा वेळी आपण कसे पुढे जायचे? याचे उत्तर आहे – **resilience**.

प्रिया (नाव बदलले आहे) वय वर्षे 29, गेल्या काही महिन्यांपासून career setbacks मुळे निराश होती.

मी: प्रिया, गेल्या सेशनमध्ये तू तुझ्या job rejection बद्दल बोलली होतीस. त्या अनुभवाबद्दल तुला आता कसं वाटतंय?

प्रिया: खरं सांगायचं तर, अजूनही खूप निराश वाटतंय, डॉक्टर. मी खूप मेहनत केली, interviews दिले, पण काहीच फायदा झाला नाही. मला वाटतंय मी काहीच चांगल करू शकणार नाही.

मी : प्रिया, तुझ्या भावना खूप valid आहेत. Rejection खूप painful असतं. पण मला तुझ्याशी एक गोष्ट शेअर करायचीय. तू या सगळ्या प्रक्रियेतून गेली आहेस, आणि तरीही तू इथे आहेस, माझ्याशी बोलत आहेस. हीच तुझी ताकद आहे – resilience. तुला माहिती आहे, लवचिकता म्हणजे काय?

प्रिया - हं... म्हणजे पुन्हा उठून लढायचं, असं काहीसं का?

मी : बरोबर! पण फक्त लढायचंच नाही, तर प्रत्येक अनुभवातून शिकून, अधिक मजबूत होऊन पुढे जायचं. जसं बांबूचं झाड – वादळात वाकतं, पण मोडत नाही. तुझ्यातही तीच ताकद आहे. सांग, तुला असं काय वाटतं की तुझ्या या setback मधून तू काही शिकली आहेस?

प्रिया: (विचार करत) ह्म्म... कदाचित मी माझ्या interviews मध्ये communication skills सुधारू शकते. आणि खरंच, मला आता माहिती आहे की मला नेक्स्ट वेळी feedback मागायला हवा.

मी: मस्त , बघ, तू आधीच तुझ्या अपयशातून धडा शोधलास. हीच resilience ची सुरुवात आहे. आता आपण एक छोटा exercise करूया. मी तुला तीन प्रश्न विचारणार आहे, ठीक आहे? पहिला – तुझ्या या अनुभवात तुला कोणती गोष्ट positive वाटली?

प्रिया: मला वाटतं... मी खूप नवीन लोकांना भेटले, networking केलं. आणि काही companies नी मला सांगितलं की माझा resume impressive आहे.

मी : बघितलंस? तुझ्यात खूप potential आहे! आता दुसरा प्रश्न – तू स्वतःला motivate ठेवण्यासाठी काय करू शकतेस?

प्रिया: कदाचित मी रोज थोडं meditation करू शकेन. आणि माझ्या best friend सोबत बोलले की मला बरं वाटतं.

मी : Perfect! Self-care आणि support system खूप महत्त्वाचे आहे. शेवटचा प्रश्न – तुझी नेक्स्ट small step काय असू शकते, ज्याने तू तुझ्या goal पर्यंत जाऊ शकशील?

प्रिया : मला वाटतं मी एक online course करू शकेन, ज्याने माझ्या skills improve होतील. आणि रोज एक job application तरी पाठवेन.

मी : प्रिया, तू एकदम योग्य मार्गावर आहेस! ह्या छोट्या steps तुला मोठ्या यशापर्यंत घेऊन जातील. Resilience म्हणजे हेच – स्वतःवर विश्वास ठेवणं, आणि हळूहळू पुढे जाणं. तुला एक homework देतेय – पुढच्या वेळेस येताना तुझ्या या journey मधील एक positive moment माझ्याशी शेअर कर, ठीक आहे?

प्रिया : हो, नक्की! मला आता थोडं confident वाटतंय, डॉक्टर. थँक यू!

मी : तुझी ताकद तुझ्यातच आहे, प्रिया. फक्त ती ओळखायची गरज आहे. पुढच्या सेशनमध्ये भेटूया!

> वरील संवादात प्रियाने तिच्या setbacks मधून कसे बाहेर पडायचे याबद्दल शिकायला सुरुवात केली. लवचिकता म्हणजे नेमकं हेच – अपयशाला सामोरे जाणं आणि त्यातून अधिक मजबूत होऊन पुढे जाणं.

लवचिकता म्हणजे केवळ अपयशातून सावरणे नव्हे, तर त्यातून अधिक मजबूत होऊन पुढे जाणे. या blog मध्ये आपण लवचिकता म्हणजे काय, ती का महत्त्वाची आहे आणि setbacks मधून कसे बाऊन्स बॅक करायचे याबद्दल बोलणार आहोत.

**लवचिकता म्हणजे काय?**

लवचिकता म्हणजे आयुष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्याची आणि त्यातून सशक्तपणे बाहेर पडण्याची क्षमता. जसे रबरचा बॉल जमिनीवर आपटला की परत उसळतो, तसेच लवचिक व्यक्ती setbacks नंतर परत उभे राहते. लवचिकता आपल्याला stress, anxiety आणि निराशेला सामोरे जाण्यास मदत करते. उदाहरणार्थ, समजा तुम्ही तुमच्या dream job साठी interview दिला आणि तुमची निवड झाली नाही. यामुळे निराशा होणे स्वाभाविक आहे, पण लवचिक व्यक्ती यातून शिकते, स्वतःला motivate करते आणि पुढच्या संधीकडे वाटचाल करते.

**सेटबॅक्स आणि त्यांचा परिणाम**

आयुष्यात setbacks विविध स्वरूपात येतात:

- **Career**: नोकरी गमावणे किंवा promotion न मिळणे.

- **Relationships**: मित्र किंवा कुटुंबाशी मतभेद.

- **Health**: आजारपण किंवा शारीरिक मर्यादा.

- **Personal**: स्वप्नांचा पाठलाग करताना अपयश.

हे setbacks आपल्या mental health वर परिणाम करतात. आपण स्वतःवर शंका घेऊ लागतो, confidence कमी होतो. पण याच setbacks मध्ये लपलेल्या असतात growth च्या संधी. प्रत्येक अपयश आपल्याला काहीतरी शिकवते, जर आपण त्याकडे योग्य दृष्टिकोनातून पाहिले तर.

**लवचिकता वाढवण्याच्या रणनीती**

1. **Positive Mindset ठेवा**:

अपयशाला शेवट समजू नका. त्याऐवजी, ते एक stepping stone आहे असे मान. स्वतःला सांगा, “हा अनुभव मला अधिक मजबूत करेल.” Positive affirmations वापरा, जसे की, “मी यातून शिकेन आणि पुढे जाईन.”

2. **Self-Care ला प्राधान्य द्या**:

तणावाच्या काळात स्वतःची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे. नियमित exercise, meditation, आणि healthy diet तुमचा mood सुधारू शकतात. उदाहरणार्थ, रोज 10 मिनिटे deep breathing केल्याने तुम्हाला calm वाटेल.

3. **Support System तयार करा**:

तुमच्या जवळच्या मित्रांना किंवा कुटुंबाला तुमच्या भावना शेअर करा. त्यांचा support तुम्हाला motivation देईल. जर गरज असेल तर professional counselor ची मदत घ्या.

4. **Goals पुन्हा ठरवा**:

अपयशानंतर तुमचे ध्येय reevaluate करा. छोट्या steps मध्ये तुमचे goal तोडा आणि एक एक पाऊल पुढे टाका. उदाहरणार्थ, जर तुम्हाला job मिळाला नाही, तर तुमचे resume update करा, networking करा आणि नवीन skills शिका.

**बाऊन्स बॅक करण्यासाठी Practical Tips**

1. **अपयश स्वीकारा**: अपयशाला लपवण्याऐवजी त्याला सामोरे जा. स्वतःला सांगा, “ठीक आहे, हे घडलं, आता पुढे काय?”

2. **Lesson शिका**: प्रत्येक setback मधून काय शिकायला मिळालं याचा विचार करा. Journaling केल्याने तुमच्या विचारांना स्पष्टता मिळेल.

3. **Action Plan बनवा**: तुम्हाला पुढे जायचे आहे यासाठी एक ठोस योजना तयार करा. उदाहरणार्थ, नवीन job साठी रोज एक application पाठवा.

4. **Gratitude Practice करा**: दररोज तीन गोष्टी लिहा ज्याबद्दल तुम्ही कृतज्ञ आहात. यामुळे तुमचा perspective positive होईल.

5. **Patience ठेवा**: Resilience रात्रभर विकसित होत नाही. स्वतःला वेळ द्या आणि छोट्या यशांचा आनंद घ्या.

जाता जाता...

लवचिकता हे आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाचे skill आहे. ते आपल्याला अपयशातून सावरायला, नवीन संधी शोधायला आणि अधिक मजबूत होण्यास मदत करते. setbacks हे अपरिहार्य आहेत, पण त्यांना कसे हाताळायचे हे तुमच्या हातात आहे. आजपासून छोटी पावले उचला – positive mindset ठेवा, स्वतःची काळजी घ्या आणि तुमच्या goals कडे वाटचाल करा. तुमच्या आयुष्यातील resilience ची story आम्हाला comments मध्ये नक्की सांगा!

**Call-to-Action**: हा blog तुम्हाला प्रेरणा देणारा वाटला का? मग तो तुमच्या मित्रांसोबत share करा आणि अशा motivational content साठी आमचे blog subscribe करा!

😊लेख आवडल्यास नावासहीत शेयर करू शकता. किंवा ब्लॉग लिंक सुद्धा शेयर करू शकता. ♾️

This article is also available at - 👇🏻

http://gauriharshal.blogspot.com/2025/05/building-resilience-bouncing-back-from.html

गौरी हर्षल कुलकर्णी

(एम ए क्लिनिकल सायकॉलॉजी, समुपदेशन )

#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल

शुक्रवार, ९ मे, २०२५

Secret of happiness

स्वतःच्या आनंदाचा ताबा स्वतःकडे ठेवा.

तुम्ही किती वेळा “मी तेव्हा आनंदी होईन जेव्हा माझ्या आयुष्यात.......... असं काहीतरी घडेल” असं म्हटलं आहे?

मग ते नवीन नोकरी मिळवणे असो, जोडीदार शोधणे असो, किंवा आणखी काही पाउंड वजन कमी करणे असो. आपल्यापैकी बहुतेकांना खात्री आहे की जर आपण आपल्या आयुष्यात एक किंवा दोन गोष्टी बदलू शकलो, तर आपलं आयुष्य आनंदी होऊन जाईल.

परंतु संशोधकांना असे आढळले आहे की आपल्या आनंदावर सर्वात शक्तिशाली प्रभाव पडतो तो आपल्या बाबतीत काय घडते यापेक्षा आपण आपले आयुष्य कसे जगायचे निवडतो यावर. कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, रिव्हरसाइड येथील मानसशास्त्राच्या प्राध्यापक आणि *The How of Happiness: A Scientific Approach to Getting the Life You Want* या पुस्तकाच्या लेखिका सोनजा ल्युबोमिर्स्की यांनी मांडलेल्या *Sustainable Happiness Model* नुसार, तुमच्या आनंदाचा फक्त १० टक्के भाग परिस्थितीवर अवलंबून असतो—म्हणजे तुमच्या जन्मस्थानासारख्या तुमच्या नियंत्रणाबाहेरील जीवनातील घटनांवर. पन्नास टक्के आनंद हा अनुवांशिकतेशी जोडलेला आहे, म्हणजेच तो निश्चित आहे.

परंतु याचा अर्थ असा की तुमच्या समाधानाचा तब्बल ४० टक्के भाग हा तुमच्या हेतुपुरस्सर कृतींवर अवलंबून आहे—म्हणजे

✓तुम्ही तुमचा वेळ कसा वापरायचे निवडता यावर, ज्यामध्ये ध्यान, व्यायाम, प्रवास किंवा तुम्हाला सर्वाधिक आनंद देणाऱ्या कोणत्याही गोष्टींचा समावेश होऊ शकतो.

✓तुम्हाला आनंद वाटणाऱ्या गोष्टींची यादी तयार करा.

💫जेव्हा परिस्थिती कठीण असेल, तेव्हा कोणत्या गोष्टींमध्ये गुंतायचे याची आठवण करून देण्यासाठी या यादीचा वापर करा.

👉🏻मग ती स्वयंपाक करणे असो, स्वतःच्या आरोग्याची काळजी करणे असो, किंवा शारीरिक ध्येयासाठी प्रयत्न करणे असो.

या अशा गोष्टी आहेत ज्या तुमचा मूड आयुष्याने तुमच्यावर कोणतेही संकट आणलं तरीही छान पद्धतीने सांभाळून घेऊ शकतात.

त्यामुळे एखादी विशिष्ट गोष्ट घडली तरच मी आनंदी होईन, तरच मी सुखी होईन असं म्हणणं सोडून द्या.

कोणास ठाऊक कदाचित तुम्हाला भरभरून आनंद देणारी एखादी गोष्ट तुमच्या नजरेसमोर असेल पण तुम्हाला तुमच्या जर तर च्या माईंडसेटमुळे ती दिसतच नसेल.

थिंक अबाऊट इट...

This article is also available at - 👇🏻

http://gauriharshal.blogspot.com/2025/05/secret-of-happiness.html

गौरी हर्षल कुलकर्णी

(एम ए क्लिनिकल सायकॉलॉजी, समुपदेशन )

#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल

मंगळवार, ६ मे, २०२५

Finding Your Purpose: Exploring Your Values and Passions

तुमचे ध्येय (Purpose) शोधा: तुमच्या मूल्यांचा (Values) आणि आवडींचा (Passions) मागोवा घ्या

आपण नेहमी असं म्हणत असतो की माझ्या आयुष्याचं नेमकं ध्येय काय आहे तेच मला माहित नाही किंवा ते मला कळतच नाही. तसं तर मी प्रोफेशनली यशस्वी आहे, माझं वैयक्तिक आयुष्य बर्यापैकी चांगलं चालू आहे पण तरीही सतत काहीतरी मिसिंग वाटत राहतं. असं का होत असेल?

कारण रेस मध्ये पळताना आपण स्वतः समोर काही गोष्टी ध्येय म्हणून ठरवलेल्या असतात. आणि त्या गोष्टी आपल्याला आवडो न आवडो आपण पूर्ण करत असतो. ते स्वाभाविक सुद्धा असतं कारण अशा गोष्टींवरती आपला आयुष्य अवलंबून असतं. उदरनिर्वाह अवलंबून असतो.

मग ही मिसिंग करणारी जाणीव जी असते, ती कशा पद्धतीने भरून काढायची?

आपलं ध्येय म्हणजे नेमकं काय असतं? ते शोधायचं कसं? हे सगळं आपण आजच्या या लेखामध्ये जाणून घेणार आहोत.

👉🏻आयुष्यात 'ध्येय' (Purpose) असणे खूप महत्त्वाचे आहे. अनेक लोकांना हा प्रश्न पडतो की त्यांच्या आयुष्याचा उद्देश काय आहे? आपण कशासाठी जगतोय? ध्येय म्हणजे काहीतरी खूप मोठे किंवा जगाला बदलून टाकणारेच असले पाहिजे असे नाही. ध्येय म्हणजे आपल्या जीवनाला एक अर्थ आणि दिशा देणारी गोष्ट. जेव्हा आपल्याला आपले ध्येय सापडते, तेव्हा आपल्याला कामातून, नात्यांमधून आणि एकूणच जीवनातून अधिक समाधान मिळते.

पण हे ध्येय कसे शोधायचे? या शोधात तुमचे 'मूल्ये' आणि 'आवड' महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

👉🏻ध्येय म्हणजे काय?

साध्या भाषेत सांगायचे तर, ध्येय म्हणजे अशी गोष्ट जी तुमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे आणि जी तुम्हाला तुमच्यापेक्षा मोठ्या असलेल्या कशाशीतरी जोडते. हे तुमचे काम असू शकते, तुमचे नातेसंबंध असू शकतात, तुम्ही समाजासाठी केलेले योगदान असू शकते किंवा तुमच्या काही विशिष्ट आवडीनिवडी असू शकतात ज्यातून तुम्हाला आनंद मिळतो आणि इतरांनाही फायदा होतो. ध्येय तुम्हाला सकाळी उठायला प्रेरणा देते आणि कठीण प्रसंगांना सामोरे जाण्याची ऊर्जा देते.

⚡मूल्ये (Values) महत्त्वाची का आहेत?

मूल्ये म्हणजे आपल्या आयुष्यातील मूलभूत तत्वे किंवा विश्वास, जे आपल्या निर्णयांना आणि वागण्याला दिशा देतात. प्रामाणिकपणा, कुटुंब, सर्जनशीलता, स्वातंत्र्य, सेवाभाव, वाढ (Growth), सुरक्षितता अशी अनेक मूल्ये असू शकतात. आपली मूल्ये ओळखणे म्हणजे आपल्यासाठी काय महत्त्वाचे आहे हे स्पष्टपणे जाणून घेणे.

💜जेव्हा तुम्ही तुमच्या मूल्यांनुसार जगता, तेव्हा तुम्हाला आतून समाधान वाटते. पण जेव्हा तुम्ही तुमच्या मूल्यांच्या विरोधात जाऊन काही करता, तेव्हा तुम्हाला अस्वस्थ वाटू शकते. तुमचे ध्येय हे अनेकदा तुमच्या मूल्यांशी जोडलेले असते. तुम्हाला कोणत्या गोष्टींची पर्वा आहे हे तुमची मूल्ये दाखवतात आणि याच गोष्टींसाठी तुम्ही काम करणे हे तुमचे ध्येय असू शकते.

आवडीनिवडी कशा मदत करतात?

🧡आवड किंवा 'पॅशन' म्हणजे अशा गोष्टी ज्या तुम्हाला खूप आवडतात, ज्या करण्यात तुम्हाला वेळ कसा जातो हे कळत नाही आणि ज्यातून तुम्हाला खूप ऊर्जा मिळते. हे एखादा छंद असू शकतो (उदा. चित्रकला, संगीत, वाचन), एखादा विषय असू शकतो (उदा. इतिहास, विज्ञान), किंवा एखादी ऍक्टिव्हिटी असू शकते (उदा. प्रवास करणे, स्वयंपाक करणे).

तुमच्या आवडींचा शोध घेणे हे ध्येय शोधण्याच्या प्रवासातील एक मजेशीर भाग आहे. तुमच्या आवडी तुम्हाला दाखवतात की तुम्हाला कोणत्या गोष्टी नैसर्गिकरित्या आकर्षित करतात. तुमच्या आवडींना तुमच्या मूल्यांशी जोडून तुम्ही तुमचे ध्येय शोधू शकता. उदाहरणार्थ, जर तुमची आवड संगीत असेल आणि तुमचे मूल्य इतरांना मदत करणे असेल, तर तुम्ही संगीताद्वारे लोकांना आनंदित करणे किंवा संगीत थेरपी (Music Therapy) देणे याला तुमचे ध्येय बनवू शकता.

👉🏻तुमचे ध्येय कसे शोधाल: मूल्ये आणि आवडींचा मागोवा घ्या

तुमचे ध्येय शोधणे हा एक सतत चालणारा प्रवास आहे, पण सुरुवात करण्यासाठी तुम्ही खालील गोष्टी करू शकता:

💫आत्म-चिंतन (Self-Reflection): स्वतःसाठी वेळ काढा आणि काही प्रश्नांवर विचार करा:

💫 कोणत्या गोष्टी करताना तुम्हाला आनंद मिळतो आणि तुम्ही वेळेचे भान विसरता?

💫 कोणत्या गोष्टींमुळे तुम्हाला त्रास होतो किंवा ज्यामुळे तुम्हाला काहीतरी करण्याची तीव्र इच्छा होते? (याचा अर्थ तुम्ही त्या गोष्टींची पर्वा करता)

💫 तुमच्या आयुष्यातले असे क्षण कोणते होते जेव्हा तुम्हाला खूप समाधान वाटले?

💫 तुम्ही जगामध्ये कोणता बदल घडवून आणू इच्छिता?

⚡तुमची मुख्य मूल्ये ओळखा: मूल्यांची एक लिस्ट पहा आणि तुमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाची ५-७ मूल्ये निवडा. विचार करा की तुमच्यासाठी खरोखर काय महत्त्वाचे आहे. जेव्हा तुम्हाला कठीण निर्णय घ्यावा लागतो, तेव्हा कोणती मूल्ये तुम्हाला मार्गदर्शन करतात?

⚡तुमच्या आवडींचा शोध घ्या: नवीन गोष्टी करून पहा. लहानपणी तुम्हाला कोणत्या गोष्टी आवडायच्या हे आठवा. कोणत्या विषयांबद्दल बोलायला किंवा वाचायला तुम्हाला आवडते? कोणत्या ऍक्टिव्हिटीज तुम्हाला ऊर्जा देतात?

⚡आंतरसंबंध शोधा: तुमच्या मूल्यांमध्ये आणि आवडींमध्ये काही संबंध दिसतोय का ते शोधा. तुमची कौशल्ये (Skills) कोणती आहेत आणि जगात कोणत्या गोष्टींची गरज आहे याचाही विचार करा. तुमच्या आवडी, मूल्ये, कौशल्ये आणि जगाची गरज यांचं Intersection तुमचे ध्येय असू शकते.

⚡Be experimental प्रयोग करा: तुम्हाला ज्या गोष्टींमध्ये ध्येय दिसण्याची शक्यता वाटते, त्यामध्ये लहान स्तरावर प्रयोग करून पहा. एखादा कोर्स करा, स्वयंसेवक म्हणून काम करा, त्या क्षेत्रातील लोकांशी बोला.

जाता जाता,

तुमचे ध्येय शोधणे ही एका रात्रीत होणारी गोष्ट नाही. हा एक प्रवास आहे, ज्यामध्ये तुम्हाला स्वतःला अधिक चांगले ओळखायचे आहे. तुमच्या मूल्यांचा आदर करणे आणि तुमच्या आवडींना फॉलो करणे हे या प्रवासातील महत्त्वाचे टप्पे आहेत. जेव्हा तुम्ही तुमच्या ध्येयानुसार जगता, तेव्हा तुमचे आयुष्य अधिक अर्थपूर्ण आणि समाधानकारक बनते.

तर, आजपासूनच तुमच्या मूल्यांचा आणि आवडींचा शोध घ्यायला सुरुवात करा. तुमचा हा प्रवास तुम्हाला तुमच्या खऱ्या ध्येयापर्यंत घेऊन जाईल!

तुम्ही तुमच्या आयुष्याचे ध्येय कसे शोधत आहात? तुमचे विचार कंमेंट्समध्ये नक्की सांगा!

तुम्हाला काय वाटतं? हे कधीतरी मला प्रतिक्रिया देऊन कळवत जा. तुम्ही तुमच्या प्रतिक्रिया लेखाच्या खाली कमेंट मध्ये किंवा माझ्याशी ई-मेल, व्हाट्सअप, मेसेंजर कुठल्याही माध्यमातून संपर्क साधून कळवू शकता.

तुम्हाला काही शंका असतील किंवा आत्तापर्यंतच्या लेखांमध्ये जी तंत्रे सांगण्यात आली आहेत त्यापैकी काही तुम्हाला स्वतःसाठी वापरायचे असेल तर कमेंट मध्ये सांगा.

तुमच्या प्रतिक्रियांचे स्वागत आहे.

This article is also available at - 👇🏻

http://gauriharshal.blogspot.com/2025/05/finding-your-purpose-exploring-your.html

गौरी हर्षल कुलकर्णी

(एम ए क्लिनिकल सायकॉलॉजी, समुपदेशन )

#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल