How to Deal with Negative People:
नकारात्मक लोकांसोबत कसे वागावे?
काही लोकांना नकारात्मक वातावरण, नकारात्मक विचारांमध्ये गुंतून पडणे आवडत असते. त्या सगळ्या गोष्टींमधून बाहेर पडण्याची शक्यतो त्यांची तयारी नसते.
मग अशावेळी ज्या लोकांना आपली नकारात्मक विचारसरणी बदलण्याची गरज वाटत नाही अशा लोकांसोबत तुम्ही कशा पद्धतीने वागता? त्यांचा तुमच्या मनस्थिती, परिस्थितीवर काय काय परिणाम होतो?
नकारात्मक लोकांशी वागण्याचे वेगवेगळे मार्ग आहेत, पण आपण त्या नकारात्मक परिस्थितींना कसे सामोरे जावे हे पाहण्याआधी हे प्रश्न समजून घेऊया…
******नकारात्मक व्यक्तीची लक्षणे कोणती असतात?
- सतत नकारात्मक असणाऱ्या व्यक्तीत ही लक्षणे आढळतात:
✓नेहमी निराशावादी, जीवनातील चांगल्या गोष्टी न पाहणारे.
✓ सकारात्मक गोष्टीतसुद्धा नकारात्मकता शोधतात.
✓हे लोक त्यांच्या जीवनातील गोष्टींबद्दल कृतज्ञ नसतात.
✓वारंवार तक्रार करणे आणि वाईट परिस्थितींबद्दल बोलणे आवडते.
✓सतत काळजी करतात, अगदी लहान गोष्टींबद्दलही.
✓स्वतःची परिस्थिती बदलण्यात त्यांना रस नसतो. समस्येचे उपाय शोधण्याऐवजी तक्रार करण्यात वेळ घालवतात.
✓भूतकाळावर अडकून राहतात आणि उद्याचा विचार करत नाहीत.
✓आयुष्यात एखादं यश मिळालं तरी लक्ष पुन्हा नकारात्मक गोष्टींकडे जातं.
**** नकारात्मक व्यक्तीचा तुमच्यावर कसा परिणाम होतो?
नकारात्मक व्यक्ती तुमच्या आयुष्याच्या अनेक पैलूंवर परिणाम करू शकते, त्यामुळे त्यांच्या नकारात्मकतेचा तुमच्यावर परिणाम होणार नाही याची काळजी घ्या.
**** नकारात्मक व्यक्ती तुमच्या आयुष्यावर कसे परिणाम करू शकते:
✓ त्यांच्यासोबत वेळ घालवताना तुमचं मन अस्वस्थ होत राहतं. जणू ते तुमची उर्जा शोषून घेतात असं वाटतं.
✓ त्यांची नकारात्मकता संसर्गजन्य आजाराप्रमाणे आपल्यावर प्रभाव टाकते. (जशी सकारात्मकता टाकते), त्यामुळे जर तुम्ही सतत नकारात्मक लोकांच्या सहवासात राहिलात तर तुम्हीही तसंच वागू लागाल.
✓नकारात्मक भावना आरोग्यावर वाईट परिणाम करतात – रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होते, रक्तदाब वाढतो, तणाव आणि चिंता वाढतात, ज्यामुळे स्ट्रोक आणि हृदयरोगासारखे गंभीर आजार होऊ शकतात.
✓ अशा लोकांबरोबर वेळ घालवल्यास तुमचं ध्येय गाठणं, वैयक्तिक प्रगती करणं किंवा महत्त्वाच्या गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करणं कठीण होऊ शकतं.
*******नकारात्मक लोकांशी कसे वागावे – उपाय:
1. तुमच्या आयुष्यातील नकारात्मक लोक ओळखा
वरील लक्षणे पाहून तुमच्या आयुष्यात अशा व्यक्ती आहेत का ते पाहा.
कुणाच्या सहवासात तुम्हाला स्वतःबद्दल आणि एकंदरीतच आयुष्याबद्दल नकारात्मक विचार जाणवू लागतात हे ओळखल्यावर त्यांच्यासोबत किती वेळ घालवायचा आहे ठरवा. जर एखादी व्यक्ती तुम्हाला सकारात्मक राहण्यापासून अडथळा वाटत असेल तर त्यांच्यापासून आंतरराखणे गरजेचे आहे हे लक्षात घ्या.
2. शक्य असल्यास नकारात्मक लोकांपासून दूर राहा
हे कठीण असू शकतं – विशेषतः जर ती व्यक्ती तुमचा बॉस किंवा नातेवाईक असेल – पण शक्य असेल तिथे त्यांच्या संपर्कात कमी वेळ राहण्याचा प्रयत्न करा.
जर ती व्यक्ती सहकारी असेल, तर ठराविक मुद्द्यांवर बोलणे, मीटिंगपुरते संवाद मर्यादित ठेवणे योग्य.
कुटुंबीयांमध्ये जर एखादी व्यक्ती अशा वागणुकीची असेल, तर विशेष प्रसंगी फक्त सकारात्मक रहा आणि त्यांनी नकारात्मक बोलायला सुरुवात केल्यास दुसऱ्याशी गप्पा मारा.
3. “कसे आहात?” हा प्रश्न विचारू नका
हे थोडंसं असंवेदनशील वाटेल, पण त्याऐवजी असे प्रश्न विचारा की ज्या प्रश्नांना ते सकारात्मक प्रतिसाद देतील:
जसे की
1. अरे! त्या नवीन नेटफ्लिक्स शोबद्दल ऐकलंस का?
2. या विकेंडला काय प्लॅन आहे?
3. तू त्या दिवशी बनवलेलं जेवण भारी होतं – रेसिपी दे ना!
“कसे आहात?” विचारल्यावर ते नेहमीप्रमाणे नकारात्मक उत्तर देतील – हे टाळण्यासाठी हे प्रश्न प्रभावी आहेत. किंवा तुम्ही समोरच्या व्यक्तीच्या स्वभावानुसार प्रश्न विचारू शकता ज्यांची उत्तरे सकारात्मक येतील किंवा येऊ शकतात.
4. Try Positive Reinforcement
जेव्हा तुम्ही नकारात्मक लोकांच्या संपर्कात असतात तेव्हा सकारात्मक राहण्याचे शक्य तेवढे सगळे प्रयत्न करा. कदाचित हे तुम्हाला आव्हानात्मक वाटू शकते पण प्रयत्नांती परमेश्वर हे लक्षात ठेवा.
त्यांच्यासोबत बोलत असताना एखाद्या परिस्थितीबद्दल तुम्हाला कोणकोणत्या सकारात्मक गोष्टी जाणवतात हे आवर्जून सांगा. शिवाय आपल्या संवादामध्ये जास्तीत जास्त प्रमाणात समस्या ऐवजी समाधानावरती लक्ष केंद्रित करण्याचा प्रयत्न करा.
5. अतिशय समंजसपणे समोरच्याचं म्हणणं ऐका.
जी व्यक्ती आपल्याला नकारात्मक वाटत आहे ती कदाचित तिच्या वैयक्तिक आयुष्यात अतिशय कठीण परिस्थितीतून जात असू शकते. जर अशी व्यक्ती तुमची अतिशय जवळची व्यक्ती असेल तर तिच्या भावना लक्षपूर्वक ऐकून समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
जर तुम्हाला त्यांची समस्या गरजेपेक्षा जास्त गंभीर वाटत असेल तर ते इतक्या टोकाला जाऊन नकारात्मक का वागत आहेत हे जाणून घ्या. आणि त्यानंतर तुम्ही त्यांना कशाप्रकारे मदत करू शकता याचा विचार करा.
6. त्यांच्या समस्या सोडवण्याची जबाबदारी तुमची नाही हे लक्षात ठेवा.
तुमच्या आयुष्यात असणाऱ्या नकारात्मक लोकांच्या वागणुकीमुळे जर तुम्हाला प्रचंड भावनिक ताणाला सामोरे जावे लागत असेल तर तो ताण येऊ नये म्हणून प्रयत्न करा.
इतरांचे आयुष्य ही आपली जबाबदारी आहे अशा समजूतीखाली जगणे बंद करा.
कदाचित तुम्ही एका टप्प्यापर्यंत वेगवेगळ्या पद्धती वापरून त्यांना सकारात्मक पद्धतीने आयुष्य जगण्यासाठी मार्ग दाखवण्याचा प्रयत्न केला असेल. पण जर समोरच्या व्यक्तीची स्वतः मनापासून बदल करण्याची तयारी नसेल तर अशा परिस्थितीमध्ये बदल घडवून आणणे ही तुमची जबाबदारी नाही हे लक्षात घ्या.
इतरांसाठी सकारात्मक गोष्टी केल्यानंतर स्वतःचे मानसिक स्वास्थ्य ही मात्र तुमची स्वतःची जबाबदारी आहे हा रिमाइंडर सातत्याने स्वतःला देत रहा.
7. Set Boundaries - नात्यांमध्ये मर्यादा ठरवा
जर एखादी व्यक्ती तुमच्या आयुष्यातील महत्त्वाच्या प्रसंगी तुमच्या भावनेचा आदर न करता नकारात्मक पद्धतीने वागून वातावरण खराब करण्याचा प्रयत्न करत असेल तर त्यांची नकारात्मकता खपवून घेऊ नका. त्यांच्या नकारात्मक वागण्याबद्दल त्यांना योग्य त्या शब्दात जाणीव करून द्या.
कदाचित काही प्रसंगी त्यांच्या बोलण्याकडे दुर्लक्ष करून किंवा अतिशय साध्या शब्दांमध्ये त्यांना हा आनंदाचा प्रसंग आहे याची जाणीव करून देऊन सुद्धा समस्या सुटू शकते.
8. जेव्हा प्रश्न नात्यांचा येतो तेव्हा काय?
जर एखाद्या व्यक्ती बरोबर असणारे तुमचे नाते तुम्हाला सातत्याने नकारात्मकतेकडे ढकलत असेल तर अशा वेळेला त्या नात्यातून बाहेर पडणे योग्य असते.
हे अवघड वाटू शकते. पण जशी जशी वेळ पुढे सरकत जाते तसतसे लक्षात येते की सातत्याने नकारात्मक ऊर्जेसोबत वावरणे हे अतिशय अवघड असते.
***** सगळ्यात महत्त्वाचे जेव्हा तुम्ही नातं टिकवण्यासाठी सगळे प्रयत्न केलेले असतात पण समोरची व्यक्ती मात्र स्वतःचीच मदत करण्यासाठी तयार नसते. तेव्हा तुम्हाला कितीही विचित्र किंवा वेगळे वाटले तरी तुमचे मानसिक आणि शारीरिक स्वास्थ्य हे सगळ्यात जास्त महत्त्वाचे आहे हे तुम्हाला लक्षात घ्यावे लागते. आणि ते लक्षात ठेवूनच योग्य ती पावलं उचलावी लागतात.
How to Deal with Negative People:
जाता जाता......
तुमच्या आयुष्यातील सगळ्यात जास्त वेळ तुम्ही ज्या व्यक्तींबरोबर घालवणार असता त्यांचा तुमच्या आयुष्यातील सगळ्याच गोष्टींवर खोलवर प्रभाव पडत असतो. जर तुमच्या आयुष्यातील एखादी व्यक्ती सातत्याने सकारात्मक, उत्साही आणि तुम्हाला प्रोत्साहन देणारी असेल तर तिचा तुमच्या आयुष्यावर सकारात्मक परिणाम दिसून येतो. आणि ज्याचा अर्थातच तुम्हाला फायदा होत असतो.
पण त्याचवेळी जर तुमच्या आयुष्यातील एखादी व्यक्ती सातत्याने नकारात्मक विचार करत असेल, वागत असेल, तर तिच्यामुळे तुमचा आत्मविश्वास कुठेतरी खच्ची होत राहतो. आणि त्याचा तुमच्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्यावर नकारात्मक परिणाम पडतो.
आपल्या आयुष्यात असणाऱ्या अशा नकारात्मक लोकांना वेळीच ओळखून स्वतःचे आयुष्य नियंत्रित करण्यापासून त्यांना थांबवणे हे तुमच्याच हातात असते. कारण तुमचा आनंद ही सर्वस्वी तुमची जबाबदारी आहे.
तुमच्या आयुष्यातील अशा नकारात्मक व्यक्तींसोबत तुम्ही कशा पद्धतीने डील करता? काही वेगळे उपाय असतील तर ते कमेंट मध्ये शेअर करा.
लेख आवडल्यास नावासहीत शेयर करू शकता. किंवा ब्लॉग लिंक सुद्धा शेयर करू शकता.
This article is also available at -
http://gauriharshal.blogspot.com/2025/04/how-to-deal-with-negative-people.html
Copyright © 2017। All Rights Reserved.
गौरी हर्षल कुलकर्णी
(एम ए क्लिनिकल सायकॉलॉजी, समुपदेशन )
#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल
