इतरांचे विचार आणि तुमचे अस्तित्व...

इतरांचे विचार आणि तुमचे स्वतःचे अस्तित्व...

आज सोशल मीडिया, कुटुंब, मित्रपरिवार या सगळ्यांच्या गराड्यात आपण सतत जगत असतो. पण या सगळ्यात कधी विचार केलाय का, की आपल्या डोक्यात चालणारे विचार नेमके कोणाचे आहेत? ते खरोखर तुमचे आहेत की इतरांनी तुमच्यावर नकळत बिंबवलेले आहेत?🪅

आजचा आपला विषय याच मानसिकतेशी जोडलेला आहे— "इतरांच्या मतांची गर्दी आणि तुमचे स्वतःचे विचार."🎯

१. डोक्यातील 'ती' गर्दी (The Crowded Mind)🤷

जेव्हा तुमचं मन सतत इतरांच्या मतांनी, त्यांच्या सल्ल्यांनी आणि त्यांच्या अपेक्षांनी भरलेलं असतं, तेव्हा तुमच्या स्वतःच्या कल्पकतेला, तुमच्या 'ओरिजिनल थॉट्स'ना जागाच उरत नाही.

"लोक काय म्हणतील?", "त्यांच्या मते मी काय करायला हवं?", "समाजाच्या नजरेत यशस्वी असणं म्हणजे काय?"— या आणि अशा अनेक प्रश्नांची गर्दी जेव्हा डोक्यात होते, तेव्हा तुमच्या आतला तो खरा, सुप्त आवाज कुठेतरी दडपून जातो.

एका सायकॉलॉजिस्टच्या भाषेत सांगायचं तर, यामुळे तुमची 'Autonomy' म्हणजेच स्वतःचे निर्णय स्वतः घेण्याची क्षमता कमकुवत होते.

२. स्वतःच्या विचारांसाठी जागा रिकामी करा ⬛

ज्याप्रमाणे एका भरलेल्या खोलीत नवीन वस्तू ठेवायला जागा नसते, तसंच इतरांच्या मतांनी गच्च भरलेल्या मेंदूत नवीन, सर्जनशील आणि स्वतःचे स्वतंत्र विचार जन्माला येऊ शकत नाहीत. स्वतःचे विचार निर्माण होण्यासाठी मनात थोडी 'मोकळी जागा' (Mental Space) असणं खूप गरजेचं आहे.

जेव्हा तुम्ही इतरांच्या मतांचा कोलाहल कमी करता, तेव्हा:

 👉तुम्हाला नक्की काय हवं आहे, हे स्पष्ट दिसू लागतं.

 👉 तुमच्या क्षमतांवरचा तुमचा विश्वास वाढतो.

 👉तुम्ही जगाच्या गणितानुसार नाही, तर स्वतःच्या मूल्यांनुसार जगू लागता.

३. मानसिक फिल्टर लावायला शिका (Mental Filtering)🔍

ऐकावे जनाचे करावे मनाचे...

लोकांचं ऐकणं चुकीचं नाही, पण ऐकलेल्या प्रत्येक गोष्टीला डोक्यात जागा देणं नक्कीच चुकीचं आहे. आपल्या मनाला एक 'फिल्टर' लावा. समोरचा व्यक्ती जी मतं मांडत आहे, ती त्याची वैयक्तिक दृष्टी आहे, ते अंतिम सत्य नाही. ती मतं शांतपणे ऐका, पण त्यांना तुमच्या मनाचा ताबा घेऊ देऊ नका.

आजचा एक छोटासा मानसशास्त्रीय प्रयोग:⚗️⚗️

दिवसभरातून किमान १५ मिनिटं अशी काढा, जिथे ना हातात फोन असेल, ना आजूबाजूला लोक. फक्त तुम्ही आणि शांतता. स्वतःशी संवाद साधा. स्वतःला प्रश्न विचारा आणि स्वतःच उत्तरं शोधा.

🌀 निरीक्षण केल्यास तुमच्या लक्षात येईल, जेव्हा इतरांच्या मतांची गर्दी ओसरेल, तेव्हा तुम्हाला स्वतःचा एक सुंदर, नवा आणि स्वतंत्र विचार नक्की गवसेल.

लक्षात घ्या कुठलाही बदल एका रात्रीत घडत नसतो आणि जेव्हा आपण मानसिक पातळीवर काम करायला सुरुवात करतो. तेव्हा बऱ्याचदा आपल्याला त्रास होऊ लागतो अशावेळी तज्ञांची मदत घेणे योग्य असते. 

तुम्हाला सुद्धा जर तुमच्या स्वतःमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणायचे असतील आणि एका नवीन प्रवासाला सुरुवात करायची असेल तर संपर्क करा...

Gauri Harshal Kulkarni

Clinical Psychologist & Counselor

📩 WhatsApp: 9730961014 (paid counselling)

गरज संपली की आदर ही संपला?

तुमच्या बाबतीतही असं होतं का? 🤔

गरज संपली की आदर संपतो?

मग लक्षात घ्या की तो आदर नव्हताच...

कालच्या आपल्या संवादानंतर आज मला एका अत्यंत महत्त्वाच्या आणि तितक्याच संवेदनशील विषयावर तुमच्याशी बोलावंसं वाटलं. बऱ्याचदा समुपदेशन करताना अशी अनेक माणसं माझ्यासमोर येतात, जी एका वेगळ्याच मानसिक त्रासातून जात असतात. त्यांचा त्रास असतो— "मॅडम, मी समोरच्यासाठी एवढं सगळं केलं, पण आज मी त्यांच्यासाठी काही करू शकत नाहीये, तर त्यांचं माझ्याशी वागणं पूर्ण बदललंय."

तुम्हीही कधी हा अनुभव घेतला आहे का? चला, आज यामागचं मानसशास्त्र समजून घेऊया.

१. उपयोगिता की तुमचं मूल्य? (Utility vs. Worth)

आपल्या समाजात बऱ्याचदा एका गोष्टीची गल्लत केली जाते: तुमची उपयुक्तता (Usefulness) म्हणजेच तुमचं मूल्य (Value) मानलं जातं. पण खरं सांगू? तुमची खरी किंमत यावरून ठरत नाही की तुम्ही कोणाच्या किती उपयोगाचे आहात. सायकॉलॉजिस्ट म्हणून मी म्हणेन:

💰🪙 तुमचं खरं मूल्य तेव्हा कळतं, जेव्हा तुमच्याकडे समोरच्याला देण्यासारखं काहीही उरलेलं नसतं— ना पैसा, ना वेळ, ना कोणती मदत. अशा परिस्थितीतही ती व्यक्ती तुम्हाला कशी वागवते, यावरून त्या नात्याची सत्यता कळते.

२. आदर आणि सोय यातील फरक (Respect vs. Convenience)

जर तुम्ही समोरच्याचं आयुष्य सोपं करणं थांबवलं आणि त्याच क्षणी त्यांचा तुमच्याबद्दलचा आदर, प्रेम गायब झालं... तर तो कधी आदर नव्हताच. ती फक्त त्यांची 'सोय' (Convenience) होती.

🫠सोय पाहणारी माणसं: तुम्ही त्यांच्या हो ला हो म्हणताय, त्यांची कामं करताय तोपर्यंत तुम्ही खूप छान आहात. पण तुम्ही जिथे स्वतःच्या मर्यादा स्पष्ट केल्या किंवा 'नाही' म्हणालात, तिथे तुम्ही वाईट ठरता.

🙏 आदर करणारी माणसं: त्यांना तुमच्याकडून काही नको असतं. तुम्ही जसे आहात, तुमच्या गुणांसह आणि मर्यादांसह, ते तुमचा स्वीकार करतात.

३. हा फरक समजून घेणं का गरजेचं आहे?

जेव्हा आपण 'सोयीच्या नात्यांना' 'आपली माणसं' समजतो, तेव्हा आपण स्वतःलाच मानसिकदृष्ट्या थकावून टाकतो. आपण सतत स्वतःला सिद्ध करण्याचा, त्यांच्यासाठी झिजण्याचा प्रयत्न करतो. पण मानसशास्त्र सांगतं की, यामुळे तुमच्या आत्मसन्मानाला (Self-esteem) मोठी ठेच पोहोचू शकते.

आजचा विचार:

नात्यांमध्ये स्वतःला इतकंही रिकामं करू नका की तुमचं अस्तित्वच धोक्यात येईल. स्वतःला ओळखायला शिका. जे लोक तुमच्या असण्याचा आदर करतात, ते तुमच्या 'उपयोगाचे' असण्यावर कधीच प्रेम करत नाहीत.

हा फरक वेळेवर ओळखा आणि स्वतःला मानसिक त्रासापासून वाचवा.

✍️ स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल

8.7.2026

गौरी हर्षल कुलकर्णी

(एम ए क्लिनिकल सायकॉलॉजी, समुपदेशन )

#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल

what are you choosing?

स्वतःची शांतता की लोकांची पसंती? निवड तुमची आहे...

एक कौन्सेलर म्हणून प्रॅक्टिस करताना माझ्याकडे येणाऱ्या अनेकांमध्ये मला एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते— ती म्हणजे, 'लोकांना मी आवडलो पाहिजे' (The need to be liked♥️) ही सुप्त इच्छा. वरकरणी ही गोष्ट खूप सामान्य वाटते, पण कधीकधी हीच इच्छा आपल्याला अशा गोष्टी सहन करायला लावते ज्या आपली मानसिक शांतता आतून पोखरत असतात.

म्हणजे नेमकं काय होतं 👇🏼

१. दुसऱ्यांना खूश ठेवण्याचा सापळा (The Approval Trap 🌀)

जेव्हा आपण इतरांच्या नजरेत 'चांगलं' बनण्याचा अतिप्रयत्न करतो, तेव्हा आपण नकळतपणे स्वतःला लहान करू लागतो. "मी नकार दिला तर समोरच्याला कसं वाटेल?", "ते मला ग्रुपमधून काढून टाकतील का?", "तो/ती माझ्यावर रागावेल का?"— हे विचार आपल्याला स्वतःच्याच गरजांकडे दुर्लक्ष करायला लावतात.

🌠 सायकॉलॉजी काय सांगते?

👉 दुसऱ्यांना कम्फर्टेबल ठेवण्यासाठी जेव्हा तुम्ही स्वतःची घुसमट करून घेता, तेव्हा तुम्ही स्वतःचा आदर (Self-respect) गमावत असता. जी माणसं तुमच्यावर खरोखर प्रेम करतात, त्यांना तुम्हाला टिकवून ठेवण्यासाठी तुमच्या 'बळी' जाण्याची किंवा आत्मसमर्पणाची गरज नसते.

२. स्वाभिमान (Self-Respect) सगळं काही बदलून टाकतो

ज्या दिवशी तुम्हाला स्वतःच्या मूल्यांची जाणीव होते, त्या दिवशी मॅजिक व्हायला सुरुवात होते:

 👉 तुम्ही अप्रूव्हल Chase करणं थांबवता: "मी जसा/जशी आहे, तशी उत्तम आहे," हा आत्मविश्वास येतो.

 🤷 तुम्ही स्वतःला आकसून घेणं थांबवता: कोणाच्यातरी चौकटीत बसण्यासाठी स्वतःचं व्यक्तिमत्त्व बदलण्याची धडपड थांबते.

 🧘🏻‍♀️ तुम्ही लोकप्रियतेपेक्षा शांततेला प्राधान्य देता: चारचौघांत प्रसिद्ध असण्यापेक्षा रात्रीची शांत झोप आणि मनाची स्थिरता जास्त महत्त्वाची वाटू लागते.

३. 'नाही' म्हणायला शिका, शांतता जपा

'बाउंड्रीज' किंवा मर्यादा ठरवणं हा स्वार्थाचा भाग नाही, तर तो मानसिक आरोग्याचा पाया आहे. जेव्हा तुम्ही एखाद्या गोष्टीला 'नाही' म्हणता, तेव्हा तुम्ही स्वतःच्या शांततेला 'हो' म्हणत असता.

जाता जाता एक सांगते, 

आजपासूनच स्वतःला एक प्रश्न विचारा— "मी जी गोष्ट करत आहे, ती स्वतःच्या आनंदासाठी करत आहे की केवळ दुसऱ्यांना खूश करण्यासाठी?"

स्वतःची शांतता जपायला सुरुवात करा. कारण तिथूनच खऱ्या स्वाभिमानाची आणि एका सुदृढ मानसिकतेची सुरुवात होते.

✍️ स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल 

7.7.2026

दस साल बाद

#दस_साल_बाद 

आज एक खूप छान गोष्ट जाणवली. काय माहित आहे?? 2016 मधली मी आणि 2026 मधली मी या दोघींमध्ये एक महत्त्वाचा फरक मला लक्षात आला. आणि तो फरक म्हणजे 2016 मध्ये माझ्या आध्यात्मिक गोष्टींच्या बाबतीतल्या संकल्पना फार रॉ होत्या म्हणजे त्या बऱ्यापैकी कच्च्या किंवा वरवरच्या अशा होत्या. बैठक जरी पक्की असली तरी आयुष्यात अजून बरेच अनुभव घेणे तेव्हा शिल्लक होते. त्यामुळे ते सहाजिकही होतं. आपल्या बाबतीत ज्या गोष्टी घडत आहेत त्या का घडत आहेत त्यांचे भविष्यात काय परिणाम घडतील याबद्दल फारसा विचार मी करत नव्हते. कारण तेव्हाही आणि आत्ताही एक गोष्ट माझ्या मनावर आणि मेंदूवर कोरलेली होती ती म्हणजे माझा मित्र आहे तो बघून घेईल, मला कुठल्याही गोष्टीची काळजी करण्याची गरज नाही. 

आणि जसं जसं आयुष्य पुढे सरकत गेलं तसं तसं लक्षात आलं की खरोखर त्याने कितीतरी गोष्टींची काळजी माझ्या अपरोक्ष घेतली आहे. 

म्हणजे उदाहरण द्यायचं झालं तर आपण म्हणतो ना की देव आपल्या आयुष्यातून माणसांना वजा करतो कारण आपल्याला त्यांचं जे रूप दिसत असतं त्यापेक्षा वेगळं असलेलं आणि खरं असलेलं रूप त्याला माहीत असतं. 

आज जेव्हा मी मागे वळून पाहते तेव्हा मला ह्या गोष्टी फार ठळकपणे दिसतात. 

सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट जी मला जाणवली ती म्हणजे जी माणसं आपल्याला खूप जवळची आपल्याबद्दल चांगला विचार करणारी अशी वाटत असतात ना कालांतराने आपल्याला आपल्या पडत्या काळात किंवा कठीण काळात त्यांनी आपल्याबद्दल काय विचार केला होता हे लक्षात येतं. कधी कधी ते सत्य समोरून आपल्याकडे येतं आणि कधी कधी त्या व्यक्तींच्या बाबतीत अशा काही घटना घडतात की आपल्याला त्यांच्या मनात आपल्याबद्दल असणारे विचार जाणवतात. 

माझ्या बाबतीत जसा जसा माझा प्रवास पुढे पुढे सरकत गेला तशा तशा या गोष्टी जास्त ठळकपणे घडत गेल्या. आजही बऱ्याचदा बऱ्याच गोष्टी मला आधीच जाणवतात. पण कारण पुन्हा तेच मी त्यावर आताही फारसा विचार करत नाही. 

आपल्याबद्दल कोणी काय विचार करायचा आणि काय कृती करायची हा अक्षरशः ज्याच्या त्याच्या कर्माचा प्रश्न असतो. आणि त्या गोष्टींचा चांगलं किंवा वाईट फलित हे त्या व्यक्तीला मिळणार असतं. 

मग माझ्यासारख्या कित्येक सामान्य माणसांना हा प्रश्न पडतो की या सगळ्यांमध्ये आपण काय करायचं असतं???

त्याचं फार छान उत्तर तुकाराम महाराजांनी दिलेलं आहे ,

" ठेविले अनंते तैसेची रहावे ।चित्ती असो द्यावे समाधान ।" 

अजून एक खूप महत्त्वाची गोष्ट सांगते, आत्ता जर तुम्हाला असं वाटत असेल की तुमच्या आयुष्यात चांगला काळ चाललेला नाहीये किंवा तुमचं कोणी जवळच नाहीये तर मनापासून फक्त एकच गोष्ट करा - तुमचं जे कुठलं इष्ट दैवत, श्रद्धास्थान असेल त्याच्या समोर पूर्णपणे शरणागती पत्करा ,समर्पण करा. 

आपल्या चुका, आपल्या मनात येणारे वाईट विचार चांगले विचार सगळं काही सांगून मोकळे व्हा. त्यानंतर त्यांनाच योग्य मार्ग दाखवण्यासाठी विनंती करा. 

आणि हे सगळं करताना मनापासून त्यांच्या अस्तित्वावर विश्वास ठेवा. तो विश्वास कधीही डळमळीत होऊ देऊ नका. एवढी गोष्ट जर केली तर तुम्ही कल्पनाही करू शकत नाही अशा पद्धतीने तुमच्या आयुष्याची जबाबदारी घेतली जाते. 

मी तर अनुभव घेतला आहे आणि घेत आहे, भविष्यातही घेणार आहे. ही गोष्ट करण्यासाठी कुठल्याही चांगल्या मुहूर्ताची गरज नसतेच. मनात येईल तो ईश्वराच्या जवळ जाण्यासाठी चांगला मुहूर्त. 

बाकी??? 

बाकी सगळं दत्तात्रेयार्पणमस्तू!!! शुभं भवतु!!!

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल 

3 मे 2026

वड्याचे तेल वांग्यावर कशासाठी?

#वड्याचे_तेल_वांग्यावर_कशासाठी?

आपल्याकडे एक जुनी आणि अतिशय अर्थपूर्ण म्हण आहे— 'वड्याचे तेल वांग्यावर काढणे'.  आजकाल माणसांच्या वागण्याचंही अगदी असंच झालंय.हे वागणं खरंच खूप विचित्र असतं, पण आजकाल पावलोपावली पाहायला मिळतं. 

आपल्या आयुष्यात आपण अनेकदा अशा माणसांना भेटतो जे विनाकारण आपल्यावर डाफरतात किंवा तुसडेपणाने वागतात. आपण विचार करतो, "अरे, मी तर यांचं काहीच बिघडवलं नाही, मग हे माझ्यावर का चिडलेत?" पण सत्य हे असतं की, त्या रागाचं मूळ आपल्यात नसतं, तर त्यांच्या भूतकाळात कोणा दुसऱ्याने दिलेल्या जखमेत असतं.

माणूस स्वभावतः खूप गुंतागुंतीचा आहे. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला कोणीतरी खूप जवळचं माणूस फसवतं, अपमानित करतं किंवा मानसिक त्रास देतं, तेव्हा त्या त्रासाची एक 'गाठ' मनात तयार होते. ही गाठ कधी सुटली नाही की ती रागाचं रूप घेते. मग होतं असं की, ज्याने त्रास दिला त्याच्यासमोर आपण काहीच करू शकत नाही—कधी भीतीपोटी, तर कधी नात्याच्या दबावापोटी.

आणि मग सुरू होतो 'बदल्याचा' चुकीचा प्रवास.

कोणीतरी जुना राग मनात धरून बसलेलं असतं आणि मग एखादा निष्पाप मित्र, घरातील लहान मुलं किंवा ऑफिसचा सहकारी समोर येतो. त्यांच्याकडून एखादी साधी चूक झाली, तरी हा माणूस त्यांच्यावर तुटून पडतो. खरं तर तो त्या व्यक्तीवर नाही, तर त्या जुन्या त्रासावर ओरडत असतो. "दगड मारला एकाने, पण त्याची कळ आपण दुसऱ्यावरच काढतो."

हे वागणं म्हणजे कसं आहे माहितीये? जसं एखाद्याने आपल्याला अंधारात धक्का मारला आणि आपण चिडून समोरून येणाऱ्या दिव्यावरच दगड भिरकावला. यामुळे अंधार कमी होत नाही, उलट जो उजेड मिळणार होता तोही आपण गमावून बसतो.

माणसाने एक गोष्ट लक्षात ठेवायला हवी—ज्याने तुम्हाला दुःख दिलंय, त्याला माफ करणं किंवा त्याच्यापासून लांब जाणं हाच त्यावरचा उपाय आहे. पण त्या दुःखाचं भांडं दुसऱ्या कोणाच्यातरी डोक्यावर फोडणं, हे त्या व्यक्तीवर केलेला अन्याय आहे. आपण ज्यांना त्रास देतोय, त्यांचा दोष काय? फक्त एवढाच की ते आपल्या आयुष्यात 'आहेत' आणि ते आपलं ऐकून घेतात?

स्वतःला विचारून बघा...

⚠️तुमच्या आजूबाजूला अशी माणसं आहेत का, ज्यांचा राग तुम्हाला विनाकारण सहन करावा लागतोय?

 ⚠️पण त्याहून महत्त्वाचं...कळत-नकळत तुम्हीही तुमच्या जुन्या जखमांचा राग अशा माणसांवर काढत नाही ना, ज्यांनी तुम्हाला फक्त प्रेम आणि साथ दिली आहे?

🔔विचार करा... ज्या व्यक्तीचा दोष नाही, तिला तुमच्या भूतकाळाची शिक्षा का?

टीप: या प्रश्नांची उत्तरं शोधताना स्वतःशी प्रामाणिक राहणं, हाच तुमच्या मानसिक स्वास्थ्याचा पहिला टप्पा आहे.

लक्षात घ्या कुठलाही बदल एका रात्रीत घडत नसतो आणि जेव्हा आपण मानसिक पातळीवर काम करायला सुरुवात करतो.  तेव्हा बऱ्याचदा आपल्याला त्रास होऊ लागतो अशावेळी तज्ञांची मदत घेणे योग्य असते. 

तुम्हाला सुद्धा जर तुमच्या स्वतःमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणायचे असतील आणि एका नवीन प्रवासाला सुरुवात करायची असेल तर संपर्क करा...

Gauri Harshal Kulkarni

Clinical Psychologist & Counselor

📩 WhatsApp: 9730961014 (paid counselling)

पुन्हा पुन्हा तेच ते?

#पुन्हा_पुन्हा_तेच_ते?

इतरांकडून पुन्हा पुन्हा तेच वागणं तुम्हीही सहन करत आहात का? 

लोक आपल्याशी कसं वागतात, हे बऱ्याचदा आपण त्यांना किती मुभा देतो यावर अवलंबून असतं. पण एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवा—एखाद्या व्यक्तीने त्यांचं खरं रूप एकदा दाखवलं की ते पुरेसं असतं. त्यांनी दुसऱ्यांदा तेच वागणं तुम्हाला दाखवावं, इतकी सूट त्यांना देऊ नका.

⚠️पहिल्याच वेळी ओळखा 🔔

जेव्हा कोणी तुमच्याशी आदराने वागत नसते किंवा तुम्हाला त्रास होईल असं वागतं असते, तेव्हा ती 'पहिली वेळ' एक धोक्याची घंटा असते. आपण अनेकदा "कदाचित चुकून झालं असेल" किंवा "समोरच्याचा मूड खराब असेल" असं म्हणून त्याकडे दुर्लक्ष करतो. पण हीच ती वेळ असते जिथे आपल्याला सावध व्हायचं असतं. समोरच्याचे 'खरे रंग' सुरुवातीलाच ओळखा.

तुमच्या कडून आखलेल्या 'सीमा' तुमचं रक्षण करतात.

'बाउंड्रीज' किंवा सीमा आखणं म्हणजे समोरच्याचा द्वेष करणं नाही, तर स्वतःवर प्रेम करणं आहे. तुमची मनःशांती आणि तुमचा स्वाभिमान ही तुमची जबाबदारी आहे. जर एखाद्याचं वागणं तुमच्या मूल्यांच्या विरोधात जात असेल, तर तिथे ठामपणे उभं राहणं गरजेचं आहे. तुमच्या सीमा जेवढ्या स्पष्ट असतील, तेवढं तुमचं मानसिक आरोग्य चांगलं राहील.

⚠️स्वतःची किंमत ओळखा

तुम्ही सुरुवातीपासूनच प्रेम आणि आदरासाठी पात्र आहात. कोणालाही तुमचं मन वारंवार दुखावण्याचा परवाना देऊ नका. तुमच्या अंतर्मनाचा आवाज (Instincts) ऐका. जर तुम्हाला आतून वाटत असेल की काहीतरी चुकीचं घडतंय, तर ते खरं असण्याची शक्यता जास्त असते.

⚠️निरोगी नात्यांचा पाया

खऱ्या आणि निरोगी नात्यांमध्ये एकमेकांच्या सीमांचा आदर केला जातो. स्वतःचा आदर करणं म्हणजे दुसऱ्यांना कमी लेखणं नाही, तर स्वतःला सन्मानाने वागवलं जाईल याची खात्री करणं होय.

लक्षात ठेवा, तुम्ही लोकांना जशी परवानगी द्याल, तसेच ते तुमच्याशी वागतील. त्यामुळे तुमच्या बाऊंडरीज काटेकोरपणे आखा. 

वरचा लेख वाचल्यानंतर तुमच्या मनात जर गोंधळ उडाला असेल किंवा हे सगळं कसं करता येईल असं तुम्हाला वाटत असेल तर खाली मी काही प्रश्न दिले आहेत ते सोडवा. तुमच्या प्रश्नांची उत्तरं तुम्हाला नक्की मिळतील.आणि तरीसुद्धा जर तुम्हाला असं वाटत असेल की मी माझ्या जवळच्या नात्यांमध्ये बाउंड्रीज आखू शकत नाही तर कौन्सिलर ची मदत नक्की घ्या. 

१. पहिली वॉर्निंग 🔔

✔️ तुमच्या आयुष्यात अशी कोणती व्यक्ती किंवा परिस्थिती आहे, जिथे तुम्हाला पहिल्याच वेळी काहीतरी 'चुकीचं' जाणवलं होतं, पण तुम्ही त्याकडे दुर्लक्ष केलं? आज त्याचा परिणाम काय होतोय?

२. तडजोड की आदर?

✔️ तुम्ही एखाद्या नात्यात शांतता टिकवण्यासाठी स्वतःच्या 'स्वाभिमानाशी' तडजोड करत आहात का? ती शांतता खरंच टिकणारी आहे का?

३. तुमची 'नो-गो' झोन

✔️ अशी कोणत्या तीन कृती किंवा गोष्टी आहेत, ज्या तुम्ही तुमच्या आयुष्यात कोणाकडूनही कधीच सहन करणार नाही? तुमच्या या सीमांबद्दल तुम्ही स्वतःशी स्पष्ट आहात का?

हे प्रश्न तुम्हाला तुमच्या नात्यांमधील 'पॅटर्न' ओळखायला आणि स्वतःच्या सीमा निश्चित करायला मदत करतील.

🧘🏼‍♀️स्व-संवाद: सीमा आणि स्वाभिमानासाठी ३ प्रश्न

हे प्रश्न तुम्हाला तुमच्या नात्यांमधील 'पॅटर्न' समजून घेण्यास आणि स्वतःच्या मानसिक शांततेसाठी पावलं उचलण्यास मदत करतील:

१. 'दुसरी संधी' की 'दुसऱ्यांदा झालेला त्रास'?

जेव्हा तुम्ही एखाद्या व्यक्तीला त्यांच्या चुकीच्या वागणानंतर पुन्हा एकदा संधी देता, तेव्हा त्यामागे नक्की काय भावना असते? ती भावना 'त्या व्यक्तीवरचा विश्वास' असते, की 'ती व्यक्ती सोडून जाण्याची भीती' किंवा 'एकटेपणाची भीती' असते? तुमच्या या निर्णयामुळे तुम्हाला शांती मिळते की अधिक अस्वस्थता जाणवते?

२. तुमच्या 'सहनशक्तीची' किंमत काय?

तुम्ही स्वतःला किती सहनशील (Adjusting) मानता? तुमची ही सहनशीलता तुम्हाला एक 'समंजस व्यक्ती' बनवतेय की ती तुमच्या 'स्वाभिमानाचा बळी' घेतेय? तुमच्या सहनशक्तीची सीमा कुठे संपते आणि जिथे ती संपते, तिथे तुम्ही स्वतःसाठी खंबीरपणे उभे राहू शकता का?

३. 'नाही' म्हणण्यातला अडथळा काय?

एखाद्या गोष्टीला किंवा व्यक्तीला स्पष्टपणे 'नाही' म्हणताना तुमच्या मनात कोणत्या प्रकारच्या विचारांचे काहूर माजते? (उदा. "मी वाईट ठरेन का?", "समोरचा दुखावला जाईल का?"). हा विचार समोरच्या व्यक्तीच्या भावना जपण्यासाठी असतो की स्वतःला गुन्हेगार (Guilty) वाटण्यापासून वाचवण्यासाठी असतो?

टीप: या प्रश्नांची उत्तरं शोधताना स्वतःशी प्रामाणिक राहणं, हाच तुमच्या मानसिक स्वास्थ्याचा पहिला टप्पा आहे.

लक्षात घ्या कुठलाही बदल एका रात्रीत घडत नसतो आणि जेव्हा आपण मानसिक पातळीवर काम करायला सुरुवात करतो. तेव्हा बऱ्याचदा आपल्याला त्रास होऊ लागतो अशावेळी तज्ञांची मदत घेणे योग्य असते. 

तुम्हाला सुद्धा जर तुमच्या स्वतःमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणायचे असतील आणि एका नवीन प्रवासाला सुरुवात करायची असेल तर संपर्क करा...

Gauri Harshal Kulkarni

Clinical Psychologist & Counselor

📩 WhatsApp: 9730961014 (paid counselling) 

जो थांबला तो संपला

#जो_थांबला_तो_संपला

"जो थांबला तो संपला" हे आपल्या मनावर इतकं खोलवर रुजलेलं आहे की आपण त्याचा शब्दशः अर्थ घेतो. 

पण आपले सुप्त मन याला मानत नाही. ज्या वेळेला आपण 'वाया गेलेली' म्हणत असतो , त्याच वेळी ते माहितीवर प्रक्रिया करते, ती साठवते आणि पुनर्बांधणी करते. आपल्या मेंदूची खरी जीवशास्त्रीय(biology) रचना अशीच काम करते.

नीट विचार केला तर लक्षात येईल की कुठेतरी हे गणितच चुकले आहे. विश्रांती ही मिळवण्याची गोष्ट बनली आहे. काम पूर्ण केल्यावर मिळणारे एक बक्षीस अशा अर्थाने आपण तिच्याकडे पाहतो. आपल्या डोक्यात जातात हे झालं की मग मला आराम मिळेल, ते पूर्ण केलं तर मला मनःशांती मिळेल असे विचार असतात. आणि ह्या 'पूर्ण'ची व्याख्या सतत बदलत राहिल्यामुळे, विश्रांती कधी मिळतच नाही. 

जेव्हा शरीर थकलेले असते आणि आपण तरीही त्याला काम करण्यासाठी अजून धक्का मारत असतो , तेव्हा विचार करण्याची गती मंदावते आणि भावनांवर नियंत्रण मिळवणे कठीण होते. तुमचे मन हे सर्व कुठेतरी टिपून ठेवत असते. 

पण आपल्या तयार झालेल्या माईंड सेटमुळे आपण विश्रांतीला काय समजत असतो ते बघा...

आपल्याला असं वाटत असतं आपण जेव्हा विश्रांती घेत असतो तेव्हा आपण तो वेळ वाया घालवत असतो. कारण आपल्याकडून कोणतंही काम होत नाही. आणि कोणतही काम होत नाही म्हणून नकळतच आपण स्वतःचीच किंमत कमी करत असतो. 

लक्षात घ्या, आठवड्यातून एकदा मिळणारा सुट्टीचा दिवस हा ऐच्छिक पर्याय नसून तुमच्या मज्जासंस्थेसाठी तो गरजेचा असतो. आणि हे आपल्याला नव्याने शिकणं गरजेचं आहे. 

तुम्हाला काय वाटते?

१. कामाच्या व्यापात तुम्ही स्वतःला विश्रांती घेण्यासाठी वेळ देता का, की फक्त थकल्यावरच थांबता?

२. 'काहीही न करणे' म्हणजे वेळ वाया घालवणे असे तुम्हालाही वाटते का?

३. तुमच्या मते शरीरापेक्षा मनाची विश्रांती जास्त महत्त्वाची आहे का?

आतल्या आत घुसमटण्यापेक्षा, व्यक्त व्हा... कारण संवाद हीच समाधानाची पहिली पायरी आहे.

स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल 

जर तुम्हालाही self awareness journey सुरू करायची असेल, 

तर संपर्क करा:

Gauri Harshal Kulkarni

Clinical Psychologist & Counselor

📩 WhatsApp: 9730961014 (paid counselling)