माझ्याकडे येणाऱ्या अनेक महिलांच्या बाबतीत मी एक गोष्ट नेहमी पाहते. ती म्हणजे एखादी
स्त्री जेव्हा कुटुंबातील प्रत्येकाची काळजी घेण्यासाठी स्वतःच्या सुखाचा, विश्रांतीचा आणि आवडीचा बळी देते, तेव्हा समाज तिला 'गुणी' आणि 'समंजस' मानतो.
पण तीच स्त्री ज्या दिवशी स्वतःसाठी एक तास मागायला लागते, थकल्यावर "आज मी स्वयंपाक करू शकत नाही" असं सांगते, किंवा स्वतःच्या स्वप्नांचा विचार करू लागते—त्याच क्षणी लोकांचे चेहरे बदलतात. लोक लगेच टोमणा मारतात, "फारच स्वार्थी झाली आहेस आजकाल... फक्त स्वतःचाच विचार करतेस!"
पण तुम्ही कधी विचार केलाय का, की स्वतःवर प्रेम करणं आणि स्वतःची काळजी घेणं म्हणजे 'स्वार्थीपणा' कसा काय असू शकतो?
जेव्हा तुम्ही स्वतःला प्राधान्य द्यायला सुरुवात करता, तेव्हा लोकांच्या भुवया उंचावणे साहजिक आहे. "तू बदलली आहेस", "तू आता खूप कठोर झाली आहेस", "तुला कोणाची काही काळजी वाटत नाही" अशी वाक्य बोलून दाखवली जातील.
पण खरं काय आहे माहितीये? ज्या लोकांना तुमच्या आत्मसमर्पणाची, तुमच्या बलिदानाची सवय झाली होती, त्यांना तुमचं स्वतःवरचं हे प्रेम एका धोक्यासारखं वाटतं!
तुम्ही स्वार्थी नाही आहात—फक्त फरक एवढाच आहे की, ज्या बलिदानाच्या केंद्रस्थानी आधी ते लोक होते, तिथून आता तुम्ही स्वतःला केंद्रस्थानी आणलं आहे. आणि हीच गोष्ट त्यांना सहन होत नाही.
कारण स्वतःवर प्रेम करणं म्हणजे:
✓तुमची जी ऊर्जा आधी लोकांना खूश करण्यात वाया जात होती, ती आता स्वतःसाठी वापरणे.
✓तुम्हाला आतून दुखवणाऱ्या मागण्यांना स्पष्ट 'नाही' म्हणणे.
✓स्वतःला नको असलेल्या भूमिकांच्या बंधनात अडकवून न ठेवणे.
जे लोक तुम्हाला सतत स्वतःच्या सोयीसाठी वापरू इच्छित होते, त्यांच्यासाठी तुमचा हा बदल नक्कीच त्रासदायक असणार.
त्यामुळे, लोकांनी तुम्हाला गैरसमजातून 'स्वार्थी', 'कठोर' किंवा 'संवेदनहीन' म्हटलं तर ते स्वीकारायला शिका. हा तुम्ही स्वतःमध्ये केलेल्या बदलाचा एक नैसर्गिक कर आहे, जो तुम्हाला भरावाच लागतो.
ज्या लोकांना तुम्ही आधीसारखं तुटलेलं आणि दबलेलं पाहायला आवडत होतं, त्यांच्याकडून कौतुकाची अपेक्षा धरून तुम्ही जगू शकत नाही.
खरे स्वतःवरचे प्रेम तुम्हाला अधिक अस्सल, परिपूर्ण आणि कणखर बनवते. पण यासाठी अशा लोकांना नाराज करावेच लागते, ज्यांना फक्त तुमच्या 'वापराची' आणि 'सोयीची' किंमत होती.
🤔 पण स्वतःला त्रास होतोच अशावेळी काय करायचं?
जेव्हा जेव्हा तुमच्यावर हा 'स्वार्थीपणाचा' शिक्का मारला जाईल, तेव्हा एक खोल श्वास घ्या आणि स्वतःला सांगा— "मी कोणाचाही विश्वासघात करत नाहीये, मी फक्त स्वतःशी प्रामाणिक राहतेय." आणि जर एखादी व्यक्ती स्वतःवर प्रेम करणाऱ्या स्त्रीच्या सोबत उभी राहू शकत नसेल, तर ती तुमची समस्या नाही!
स्वतःवर प्रेम करणे हा स्वार्थीपणा नाही. हे तर तुमचे अस्तित्व टिकवून ठेवण्यासाठी, स्वाभिमानाने जगण्यासाठी आणि खऱ्या स्वातंत्र्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
या 'स्वार्थीपणाच्या' टॅगला न घाबरता सामोरे जाण्याचे सोपे मार्ग:
१. 'स्वार्थीपणा' (Selfishness) आणि 'आत्म-काळजी' (Self-care) यातील फरक ओळखा:
लोकांना दुखावून स्वतःचा फायदा करून घेणे म्हणजे स्वार्थीपणा. पण स्वतःची मानसिक व शारीरिक क्षमता टिकवून ठेवण्यासाठी स्वतःला वेळ देणे म्हणजे आत्म-काळजी (self care). हे दोन वेगळे मार्ग आहेत.
२. गिल्ट (Guilt) ऐवजी स्वाभिमान निवडा:
जेव्हा कोणी तुम्हाला 'बदललीस' म्हणेल, तेव्हा मनात अपराधी वाटू देऊ नका. उलट मनात म्हणा, "हो, मी माझ्या स्वतःच्या आरोग्यासाठी आणि आनंदासाठी बदलले आहे, आणि हे योग्य आहे."
३. प्रत्येकाला खूश ठेवण्याचा अट्टाहास सोडा:
तुम्ही कितीही चांगले वागलात, तरीही जग तुमच्याकडून अधिकचीच अपेक्षा करेल. त्यामुळे सगळ्यांना खूश करण्याचा प्रयत्न सोडून स्वतःची शांतता जपा.
४. स्वतःच्या सीमांवर ठाम राहा:
जेव्हा लोक टोमणे मारतील, तेव्हा वाद घालत बसू नका. शांतपणे तुमचे काम करत राहा. तुमचे शांत राहणे हीच तुमची सर्वात मोठी ताकद आहे.
👉ज्यांना तुमच्या असण्याची किंमत तुमच्या त्यागावर ठरवायची आहे, त्यांच्यासाठी स्वतःला मागे खेचू नका. तुमची स्वाभिमानी पावले हेच तुमचे खरे उत्तर आहे!
तुम्हाला ही लेखमालिका उपयोगी ठरत असेल तर ती इतरांपर्यंत सुद्धा पोहोचवा. व्हाट्सअप चैनल ची लिंक शेअर करून इतरांना स्वतःमध्ये योग्य बदल घडवून आणण्यासाठी प्रोत्साहन द्या.
स्वतःला शोधताना - गौरी हर्षल
#स्वतःला_शोधताना #गौरीहर्षल
गौरी हर्षल कुलकर्णी
क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर
(ऑनलाइन कौन्सिलिंग सेशन्स घेतले जातात)
