राजहंस वृत्ती: काय स्वीकारावं आणि काय सोडावं?
एका प्रसिद्ध आश्रमात एक तरुण शिष्य, 'वेदांत', आपल्या गुरूंकडे शिकत होता. वेदांत खूप हुशार होता, पण तो एक बाबतीत खूप त्रस्त असायचा. लोकांच्या प्रतिक्रिया, टीका आणि सल्ले यांचा त्याच्यावर खूप लवकर परिणाम व्हायचा. कोणी चांगलं म्हटलं की तो हवेत उडायचा आणि कोणी टीका केली की तो दिवसभर उदास राहायचा.
एके दिवशी तो गुरूंना म्हणाला, "गुरुदेव, या जगात इतके लोक आहेत आणि प्रत्येकाचे विचार वेगळे आहेत. कोणाचं ऐकावं आणि कोणाचं सोडून द्यावं, हेच मला समजत नाही. लोक जे बोलतात ते माझ्या मनात घर करून राहतं."
गुरुदेव स्मितहास्य करत त्याला आश्रमाच्या तलावाकाठी घेऊन गेले. तिथे एक देखणा राजहंस पोहत होता. गुरूंनी वेदांतला सांगितले, "वेदांत, या राजहंसाचं नीट निरीक्षण कर. असं म्हणतात की, जर राजहंसासमोर दूध आणि पाणी एकत्र करून ठेवलं, तर तो फक्त दूध पितो आणि पाणी सोडून देतो. तो त्या मिश्रणात गुंतून न राहता, जे 'सार' (Essence) आहे तेच स्वीकारतो."
वेदांत म्हणाला, "पण सर, माणसाच्या बाबतीत हे कसं शक्य आहे?"
गुरू समजावून सांगू लागले, "माणसानं सुद्धा राजहंसासारखं असावं. रोज तुला हजारो विचार ऐकायला मिळतील, हजारो सल्ले दिले जातील. पण त्यातील सर्वच गोष्टी तुझ्या कामाच्या नसतात. काही गोष्टी तुझ्या प्रगतीसाठी चांगल्या असतील (दूध), तर काही फक्त तुझे मन कलुषित करणारी टीका असतील (पाणी)."
"ज्या क्षणी तू लोकांच्या टोमण्यांना किंवा निरर्थक टीकेला मनात जागा देतोस, त्या क्षणी तू 'पाणी' पिऊ लागतोस. ज्याला स्वतःची उंची गाठायची आहे, त्याने राजहंसासारखा 'विवेक' जागृत ठेवला पाहिजे. जे तुला पटेल, जे तुला प्रगतीकडे नेईल, तेच स्वीकारावं; बाकी सगळं तिथेच सोडून द्यावं."
वेदांतला एक मोठा धडा मिळाला होता. त्याने ठरवले की आता तो लोकांच्या शब्दांचा कचरा स्वतःच्या मनात साठवणार नाही. तो फक्त तेच शब्द निवडेल जे त्याला अधिक चांगला माणूस बनवतील.
कथेचे तात्पर्य:
हे जग विविध विचारांच्या मिश्रणाने भरलेले आहे. इथे चांगुलपणाही आहे आणि नकारात्मकताही. माणसाचा 'विवेक' हा त्याच्यातला राजहंस आहे. आपण काय स्वीकारतो, यावरच आपले सुख आणि शांती अवलंबून असते. जे पटत नाही किंवा जे आपल्याला मानसिक त्रास देते, ते सोडून देण्यातच खरी बुद्धिमत्ता आहे.
"तुमच्या मनाची बरणी राजहंसासारखी ठेवा; फक्त शुद्धाचा स्वीकार करा, अशुद्धाचा त्याग करा."
माणसानं राजहंसासारखं असावं.आपल्याला जे पटेल तेच घ्यावं, नाही ते सोडून द्यावं.
तुम्हाला सुद्धा राजहंस व्हायला आवडेल का? की तुम्ही आधीच हे करण्याचा प्रयत्न करत आहात पण जमत नाही? मग योग्य वेळी योग्य व्यक्तीची मदत घ्या.
गौरी हर्षल कुलकर्णी
क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट आणि कौन्सेलर
📱📩 9730961014
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा